Έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για υπερκοστολογήσεις και στημένους διαγωνισμούς
Στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών αρχών βρίσκεται, όπως αναφέρει το Athens Magagine, η διαχείριση κοινοτικών πόρων ύψους 500 εκατ. ευρώ, καθώς υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις για κατασπατάληση κονδυλίων του ΕΣΠΑ. Το ζήτημα αφορά προγράμματα δήμων και ΔΕΥΑ για την εγκατάσταση «έξυπνων» υδρομέτρων. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας ολοκληρώνει ήδη τη σχετική έρευνα, ενώ την υπόθεση εξετάζουν παράλληλα η Επιτροπή Ανταγωνισμού και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, έχοντας στα χέρια τους ογκώδεις φακέλους με επώνυμες καταγγελίες.
VIRAL
Οι διαφορές τιμών που προκάλεσαν την παρέμβαση των αρχών
Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ανοίξει φάκελο για τις συμβάσεις προμήθειας και εγκατάστασης ψηφιακών υδρομέτρων που τοποθετούνται σε διάφορους δήμους και κοινότητες, ώστε να καταγράφεται ηλεκτρονικά η κατανάλωση νερού από νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η ψηφιακή καταγραφή θεωρείται χρήσιμη για τον άμεσο έλεγχο υπερκαταναλώσεων και πιθανών διαρροών στο δίκτυο ύδρευσης, ωστόσο ο φάκελος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας φαίνεται να επικεντρώνεται στον τρόπο χρηματοδότησης και στις διαδικασίες ανάθεσης των έργων, διερευνώντας πιθανή κατασπατάληση κοινοτικών πόρων.
Η δράση του Whistleblower
Στους φακέλους ωστόσο που έχουν διαβιβαστεί και ερευνώνται από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εμπεριέχονται σοβαρές καταγγελίες τεκμηριωμένες με έγγραφα. Αφορούν αρχικά σε υπερκοστολόγηση των έργων καθώς o whistleblower φέρεται να έχει διαβιβάσει στοιχεία στις αρχές που αποδεικνύουν ότι ψηφιακά υδρόμετρα αγοράστηκαν σε τιμές έως και 700% πάνω από τις τιμές της αγοράς. Για παράδειγμα, σε μία από τις υποθέσεις που ερευνώνται ιδιωτική εταιρεία εμφανίζεται να πουλάει σε Δημοτική Επιχείρηση Υδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) της Κεντρικής Μακεδονίας ψηφιακά υδρόμετρα προς 115 ευρώ το ένα.
Η ίδια εταιρεία όμως επελέγη μυστηριωδώς από ΔΕΥΑ του νομού Θεσσαλονίκης να υλοποιήσει αντίστοιχο έργο, με την τιμή ανά υδρόμετρο να διαμορφώνεται στα 282 ευρώ, αυξημένη δηλαδή κατά 250%. Σε αντιδιαστολή μάλιστα με έργα που έχουν υλοποιηθεί στην Κύπρο η διαφοροποίηση των τιμών είναι ακόμα πιο κραυγαλέα, με την τιμή ανά μονάδα εκεί να διαμορφώνεται στα μόλις 83 ευρώ. Στις καταγγελίες προς την ΕΑΔ και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπάρχουν αναφορές για δημιουργία καρτέλ από τις εταιρείες εμπορίας υδρομέτρων καθώς στα περισσότερα από τα 55 έργα που χρηματοδοτήθηκαν μέσω ΕΣΠΑ οι προσφερόμενες τιμές ήταν παραπλήσιες και αυξημένες κατά 200% σε σχέση με τις τιμές της αγοράς.
Στο μεταξύ, τα έργα στην πλειονότητά τους φέρονται να υλοποιήθηκαν δίχως σαφείς και εμπεριστατωμένες μελέτες. Ετσι, υπάρχουν καταγγελίες ότι δήμοι και οι ΔΕΥΑ προχώρησαν αυθαίρετα στην προμήθεια συσκευών και εξαρτημάτων σε ποσότητες μεγαλύτερες από αυτές που πραγματικά απαιτούνταν, με αποτέλεσμα η δαπάνη για το έργο να αυξηθεί σημαντικά, εις βάρος φυσικά των ταμείων του κράτους και της Ε.Ε. Για παράδειγμα, τα υπό κατασκευήν συστήματα επιτρέπουν τον απομακρυσμένο έλεγχο των ψηφιακών υδρομετρητών. Ελλείψει μελετών ραδιοηλεκτρικής κάλυψης ωστόσο, δήμοι και ΔΕΥΑ προχώρησαν αυθαίρετα στην αγορά μεγαλύτερης ποσότητας αναμεταδοτών, προς όφελος πάντα των εταιρειών.
Μεταξύ των υποθέσεων που ελέγχονται από τις δικαστικές και ανεξάρτητες αρχές είναι έργο που υλοποιήθηκε σε νησί των Κυκλάδων, με την προμήθεια λογισμικού για τη λειτουργία των ψηφιακών υδρομέτρων να κοστολογείται προς 2 εκατ. ευρώ. Πληροφορίες της «Κ» θέλουν τον whistleblower να έχει καταγγείλει προνομιακή ενημέρωση των εταιρειών που εμπορεύονται ψηφιακά υδρόμετρα, με αποτέλεσμα να ανταποκρίνονται μέσα σε διάστημα μιας-δύο ημερών στη δημόσια πρόσκληση της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης για την υλοποίηση του έργου, ενώ ο ίδιος φέρεται να παραθέτει στοιχεία για «επικάλυψη φυσικού αντικειμένου».
Τι σημαίνει αυτό; Οτι εάν, π.χ., ένας δήμος έχει καταθέσει πρόταση για χρηματοδότηση του έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης ή το χρηματοδοτικό πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης», δεν μπορεί να καταθέσει πρόταση για χρηματοδότηση του ίδιου έργου από το ΕΣΠΑ. Περιορισμός που φέρεται να καταστρατηγήθηκε καθώς δεν υπήρξε σχετικός έλεγχος αλλά αρκούσε μια υπεύθυνη δήλωση του δικαιούχου για να «τρέξει» η διαδικασία.
Η ευθύνη
Η ευθύνη για όλα τα παραπάνω, εάν φυσικά επιβεβαιωθούν από τις έρευνες της ΕΑΔ και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, βαρύνει ασφαλώς τους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, όχι όμως μόνο αυτούς. Και αυτό διότι την ευθύνη έγκρισης των προτάσεων είχε η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης – Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή (ΕΥΔ ΠΕΚΑ) και τελικά η Γενική Γραμματεία ΕΣΠΑ. Στις αναφορές του προς την ΕΑΔ εξάλλου ο μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος κατά πληροφορίες δεν παραλείπει να στρέψει τα βέλη του στον επικεφαλής της ΕΥΔ λέγοντας ότι εκείνος προέτρεπε τους υπαλλήλους της Υπηρεσίας να μην ασχολούνται με τις ελλείψεις των μελετών ή το ζήτημα της επικάλυψης φυσικού αντικειμένου, επικαλούμενος μεταξύ άλλων την ανάγκη να «τρέξει» γρήγορα η διαδικασία υλοποίησης του έργου.
