Η βιώσιμη ανάπτυξη της Ανατολικής Αττικής δεν μπορεί να βασιστεί ούτε στο μοντέλο της ανεξέλεγκτης οικοδομικής επέκτασης ούτε σε αποσπασματικές «πράσινες» παρεμβάσεις χωρίς κοινωνικό αποτύπωμα. Μια προοδευτική, σοσιαλδημοκρατική προσέγγιση - με κατεύθυνση αντίστοιχη του ΠΑΣΟΚ - οφείλει να συνδυάζει την περιβαλλοντική προστασία, τη δημόσια παρέμβαση, την κοινωνική συνοχή και την παραγωγική ανασυγκρότηση της περιοχής.
Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται ένα νέο περιφερειακό σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης για όλη την Ανατολική Αττική, από τον Μαραθώνα έως τη Λαυρεωτική και από τη Ραφήνα έως τα Μεσόγεια, που θα βασίζεται σε πέντε βασικούς άξονες.
Πρώτος άξονας είναι η προστασία και αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος. Η Ανατολική Αττική διαθέτει μοναδικά οικοσυστήματα, όπως ο Σχινιάς, η Βραυρώνα και ο ορεινός όγκος της Πεντέλης, που πρέπει να αντιμετωπιστούν ως δημόσιο φυσικό κεφάλαιο και όχι ως πεδίο ανεξέλεγκτης εκμετάλλευσης. Απαιτούνται μόνιμα σχέδια δασικής διαχείρισης, εκτεταμένες αναδασώσεις με επιστημονικά κριτήρια, προστασία ρεμάτων και παράκτιων ζωνών, καθώς και αυστηρός έλεγχος της αυθαίρετης δόμησης. Η πρόληψη των πυρκαγιών και των πλημμυρών πρέπει να γίνει σταθερή δημόσια πολιτική και όχι έκτακτη αντίδραση μετά από κάθε καταστροφή.
Δεύτερος άξονας είναι η ενεργειακή μετάβαση με κοινωνικό πρόσημο. Η Ανατολική Αττική μπορεί να μετατραπεί σε πρότυπο ενεργειακής δημοκρατίας μέσω της δημιουργίας ενεργειακών κοινοτήτων σε όλους τους δήμους. Δημόσια κτίρια, σχολεία και αθλητικές εγκαταστάσεις μπορούν να αξιοποιηθούν για παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μειώνοντας το ενεργειακό κόστος για τους δήμους και τα νοικοκυριά. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, που επηρεάζει χιλιάδες οικογένειες στην περιοχή.
Τρίτος άξονας είναι ένα νέο μοντέλο βιώσιμης τοπικής οικονομίας. Η μέχρι σήμερα ανάπτυξη στηρίχθηκε σε άναρχη οικοδόμηση, χαμηλής ποιότητας εμπορικές χρήσεις και πίεση στο φυσικό περιβάλλον. Αντί αυτού, χρειάζεται ενίσχυση δραστηριοτήτων που παράγουν σταθερή και βιώσιμη αξία: αγροδιατροφικός τομέας στα Μεσόγεια, ήπιος τουρισμός σε παράκτιες περιοχές, πολιτιστικές και περιβαλλοντικές διαδρομές, πράσινες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και κυκλική οικονομία. Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι εμπόδιο στην οικονομία· είναι η προϋπόθεση για να υπάρξει ανθεκτική τοπική οικονομία στο μέλλον.
Τέταρτος άξονας είναι οι δημόσιες υποδομές, οι μεταφορές και οι δομές πρόνοιας. Η Ανατολική Αττική αντιμετωπίζει σοβαρές ανισότητες σε μεταφορές, αντιπλημμυρικά έργα, ύδρευση και κοινωνικές υποδομές. Απαιτείται ολοκληρωμένος σχεδιασμός δημόσιων συγκοινωνιών με σύνδεση λιμανιών, προαστιακού και τοπικών δικτύων, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από το αυτοκίνητο. Παράλληλα, οι επενδύσεις σε πράσινες υποδομές, αντιπλημμυρική προστασία και σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης πρέπει να αποτελέσουν βασική προτεραιότητα. Χρειάζονται περισσότεροι βρεφονηπιακοί και παιδικοί σταθμοί, σύγχρονος εξοπλισμός των Κέντρων Υγείας και ενίσχυση τους με ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό και δημιουργία νοσοκομείου που να εξυπηρετεί όλη την Ανατολική Αττική.
Πέμπτος άξονας είναι η συμμετοχή των πολιτών και η ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να σχεδιάζεται ερήμην των τοπικών κοινωνιών. Απαιτούνται θεσμοί συμμετοχικού σχεδιασμού, διαφάνεια στη διαχείριση πόρων και ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων προς τους δήμους. Η τοπική αυτοδιοίκηση πρέπει να αποκτήσει τα εργαλεία και τους πόρους για να λειτουργήσει ως βασικός πυλώνας περιβαλλοντικής και κοινωνικής πολιτικής.
Η Ανατολική Αττική μπορεί να αποτελέσει πρότυπο πράσινης και κοινωνικά δίκαιης ανάπτυξης για όλη τη χώρα. Αυτό όμως προϋποθέτει πολιτική βούληση, δημόσιο σχεδιασμό και σύγκρουση με το μοντέλο της αποσπασματικής και πελατειακής ανάπτυξης που κυριάρχησε τις προηγούμενες δεκαετίες. Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι επικοινωνιακό σύνθημα· είναι επιλογή για το πώς θέλουμε να ζήσουμε τα επόμενα χρόνια.
* Ο Χρήστος Δραγώτης, είναι Μέλος της Ν.Ε. ΠΑΣΟΚ Ανατολικής Αττικής και υποψήφιος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
