- Του Νίκου Καραχάλιου
Κυριακή βραδάκι, στον Τύμβο του Μαραθώνα. Φυσάει ένα γλυκό, ζεστό αεράκι. Στο βάθος, τα φώτα της παραλίας στο Ζούμπερι τρεμοπαίζουν.
Είναι σαν να έχει μόλις σβήσει ένα από αυτά.
Αυτό που σίγουρα παίζει σβηστά είναι ο ΠΑΟΚ. Στο πρώτο ντέρμπι της χρονιάς, στο Ολυμπιακό Στάδιο, βρίσκεται στο ημίχρονο να χάνει 3-0.
Εκείνη την ώρα έρχεται ένα μήνυμα από τον κουμπάρο μου.
Ο Γιώργος είναι ο μεγαλύτερος παοκτσής της περιοχής και είμαι σχεδόν σίγουρος ότι το μήνυμα θα αφορά την καταστροφική πορεία της ομάδας της Θεσσαλονίκης στην έναρξη της σεζόν.
Κι όμως, αφορά κάτι πολύ πιο σοβαρό.
Μόλις έχει φύγει από κοντά μας ο κουμπάρος του και κοινός μας φίλος, ο Κώστας.
Το καλύτερο παιδί, όπως τον λέγαμε πάντα.
Και, για να είμαστε ακριβείς, ο Πανάθας.
Με όλα τα γράμματα κεφαλαία.
Εκείνη τη στιγμή πιθανότατα τον Γιώργο δεν τον ένοιαζε καθόλου ο ΠΑΟΚ. Τον ένοιαζε που είχε φύγει ο φίλος του.
Κι εμένα μου πέρασε μια παράξενη σκέψη.
Ο Κώστας νοσηλευόταν εδώ και καιρό. Μπορεί, λοιπόν, με την άκρη του ματιού του, να είχε προλάβει να δει αυτό το επιτέλους καλό ξεκίνημα του Παναθηναϊκού.
Θέλω να πιστεύω ότι πρόλαβε.
Γιατί λένε ότι το ποδόσφαιρο είναι τρίγωνα.
Και η ζωή του Κώστα ήταν πράγματι ένα τρίγωνο.
Ζούμπερι – Μοναστηράκι – Λεωφόρος.
Τρεις γωνίες. Μια ολόκληρη ζωή.
Η ΠΡΩΤΗ ΓΩΝΙΑ
Στην παραλία του Ζούμπερι μεγάλωσα.
Και δεν θυμάμαι να υπήρξε ούτε μία φορά που να κατέβηκα και να μην ήταν εκεί ο Κώστας.
Ακόμη και στα χρόνια του πανεπιστημίου, όταν κατέβαινα πρωί πρωί στην παραλία για να διαβάσω, ο Κώστας ήταν ήδη εκεί.
Δύο βουτιές την ημέρα.
Η πρώτη πολύ πρωινή, πριν κατέβει στη δουλειά. Η δεύτερη το απόγευμα, όταν επέστρεφε από το Μοναστηράκι.
Τον θυμάμαι να απλώνει την πετσέτα του πάνω στα βράχια, να κάνει τις ασκήσεις του για να ζεσταθεί και μετά να βουτάει.
Το απόγευμα ερχόταν πάντα με κάτι στα χέρια.
Σχεδόν σίγουρα την «Αθλητική Ηχώ». Μόλις την τελείωνε, τη δάνειζε στους υπόλοιπους. Σχεδόν σίγουρα και πασατέμπο.
Σαν να μην ήταν η παραλία παραλία, αλλά κερκίδα της παλιάς Λεωφόρου.
Και κάποιες φορές, όχι λίγες, έφερνε και κεμπάπ από τον γείτονα και φίλο του στο Μοναστηράκι, τον Μπαϊρακτάρη.
Αν είχε μασκότ η παραλία μας, θα ήταν ο Κώστας.
Όχι μόνο επειδή ήταν εκεί πάντα. Αλλά επειδή ήταν αγαπητός σε όλους.
Και το «σε όλους» εδώ έχει σημασία.
Στην παραλία υπήρχαν Παναθηναϊκοί, παοκτσήδες, ΑΕΚτζήδες και φυσικά Ολυμπιακοί.
Ο Κώστας όμως δεν πείραζε ποτέ κανέναν. Ούτε καν εκείνα τα απλά πειράγματα που κάνουν μεταξύ τους οι οπαδοί μετά από ένα ντέρμπι.
Και ακόμη κι εμείς οι Ολυμπιακοί δεν είχαμε ποτέ κάτι να πούμε για τον Κώστα.
Ούτε μετά από πράσινες νίκες.
Γιατί με τον Κώστα μπορούσες να είσαι αντίπαλος στο γήπεδο.
Όχι στη ζωή.
Δεν θυμάμαι κακία. Δεν θυμάμαι κακό λόγο. Για κανέναν.
Θυμάμαι το χαμόγελο.
Και θυμάμαι να με βλέπει από μακριά και να αρχίζει:
«Νίκο! Νίκο!»
Και μετά ερχόταν η είδηση της ημέρας.
Ένα αποτέλεσμα. Μια μεταγραφή. Κάτι που είχε διαβάσει στην εφημερίδα.
Όλα τού έκαναν εντύπωση.
Ήταν σαν ένα μεγάλο παιδί που είχε καταφέρει να κρατήσει κάτι που οι περισσότεροι χάνουμε μεγαλώνοντας: την ικανότητα να ενθουσιάζεται.
Και όταν κάτι τον ενθουσίαζε, το επαναλάμβανε.
Αν είχαμε συναντηθεί αυτή τη Δευτέρα που δεν συναντηθήκαμε, ξέρω ακριβώς τι θα μου έλεγε:
«3-1! 3-1!»
Ξανά.
«3-1!»
Με το χαμόγελο.
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΓΩΝΙΑ
Σίγουρα θα λείψει και από τους φίλους του στην πλατεία Μοναστηρακίου.
Εκεί είχε κερδίσει κι έναν δεύτερο τίτλο μασκότ.
Είχε ένα παλαιονομισματοπωλείο τόσο μικρό, που ίσα ίσα χωρούσε ο ίδιος. Ένα από εκείνα τα μικροσκοπικά μαγαζιά που ξεφυτρώνουν στα σημεία μεγάλης κίνησης της παλιάς Αθήνας και καταφέρνουν να επιβιώνουν ενώ γύρω τους αλλάζουν τα πάντα.
Κάποιες φορές τα απογεύματα τον βοηθούσε ο αδελφός του, ο Τάκης. Αργότερα το μαγαζί πέρασε στη δεύτερη γενιά, στον ανιψιό του, τον Σταύρο.
Δεν ξέρω αν ο Κώστας έκανε μεγάλες πωλήσεις σε παλιά νομίσματα.
Είμαι όμως σίγουρος ότι έβγαζε πολλές φωτογραφίες με τους χιλιάδες τουρίστες που περνούσαν καθημερινά από την πλατεία.
Στην εποχή των selfies, ο Κώστας ήταν από μόνος του αξιοθέατο.
Και όταν δεν βρισκόταν στο μικρό μαγαζί του, ήξερες περίπου πού θα τον βρεις.
Λίγα μέτρα παραπέρα. Αγκαλιά με τον φίλο του, τον Μπαϊρακτάρη.
Και επειδή ο Κώστας ήταν καλοφαγάς, ένα κεμπάπ σίγουρα δεν του έλειπε.
Ο Μπαϊρακτάρης δεν τον ξέχασε ούτε στο τέλος. Ήρθε στο μικρό κοιμητήριο της Νέας Μάκρης για να του πει το τελευταίο αντίο.
Έτσι κυλούσε η διαδρομή.
Πρωί Ζούμπερι.
Μετά Μοναστηράκι.
Το απόγευμα πάλι Ζούμπερι.
Και κάπου ανάμεσα στα δύο υπήρχε η τρίτη γωνία.
Η μεγάλη του αδυναμία.
Η ΤΡΙΤΗ ΓΩΝΙΑ
Ο Κώστας δεν ήταν απλώς ένας ακόμη Παναθηναϊκός.
Ήταν ο Πανάθας.
Αν μπορούσε η διοίκηση του Παναθηναϊκού να φτιάξει τη μασκότ της πάνω σε έναν πραγματικό φίλαθλο, θα ήταν σίγουρα ο Κώστας. Και όχι κάποιο τρομακτικό superhero lookalike που περισσότερο κινδυνεύει να τρομάξει τα παιδάκια στους αγώνες παρά να τα κάνει Παναθηναϊκούς.
Ο Κώστας ήταν η κανονική μασκότ.
Χωρίς στολή. Χωρίς κάπα.
Με Παναθηναϊκό.
Ήταν ταυτισμένος με το παλιό γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας και κυρίως με τον Τάφο του Ινδού.
Από την εποχή του Κορωναίου, του Κοκολάκη, του Κόντου, του Κέφαλου.
Του άρεσε να κάθεται πολύ κοντά στον πάγκο. Στον πάγκο του Παναθηναϊκού, εννοείται.
Ήθελε να βλέπει τις αντιδράσεις των προπονητών. Τα πρόσωπα των παικτών. Να μη βλέπει απλώς τον αγώνα, αλλά να τον ζει σχεδόν από μέσα.
Όσοι γνωρίζουν τον Τάφο του Ινδού ξέρουν ότι πίσω από τον πάγκο δεν υπήρχαν κερκίδες.
Ο Κώστας όμως είχε βρει τη γωνία του.
Ήταν πάντα εκεί.
Δεν ξέρω αν οι προπονητές της εποχής τον άφηναν να τρώει τον πασατέμπο του τόσο κοντά στον πάγκο.
Είμαι όμως σίγουρος ότι, αν μπορούσε, ο Κώστας θα κέρναγε και τους παίκτες.
Ακόμη και την ώρα του αγώνα.
Μετά ήρθαν άλλες εποχές. Ο Κώστας Πολίτης, άλλοι παίκτες, άλλα γήπεδα, η μεγάλη ευρωπαϊκή διαδρομή.
Όταν ο Παναθηναϊκός μεταφέρθηκε στο ΟΑΚΑ, ο Κώστας μεταφέρθηκε μαζί του.
Και βρήκε ξανά τη θέση του κοντά στον πάγκο.
Γιατί, τελικά, δεν άλλαζε γήπεδο ο Κώστας.
Το γήπεδο άλλαζε γύρω από τον Κώστα.
Και πρόλαβε πολλά.
Πρόλαβε και το έβδομο.
Το έβδομο ευρωπαϊκό του Παναθηναϊκού.
ΤΟ ΤΟΤΕΜ
Όσο όμως το σκέφτομαι, η λέξη «μασκότ» δεν αρκεί.
Υπάρχει μια καλύτερη.
Τοτέμ.
Γιατί ο Κώστας δεν ήταν απλώς μια χαρακτηριστική φιγούρα. Είχε γίνει κομμάτι των τόπων στους οποίους ζούσε.
Η ιστορία του ξεκίνησε από την Κυψέλη.
Έμεινε εργένης. Αγαπούσε τη μάνα του, όπως όλοι οι αιώνιοι εργένηδες.
Και κάτι στη μορφή και στο ύφος του θύμιζε Λάμπρο Κωνσταντάρα. Έναν αιώνιο εργένη που δεν έχανε ποτέ το χαμόγελο και την αισιοδοξία του.
Στο μικρό εκκλησάκι όπου τον αποχαιρετήσαμε υπήρχε μια φωτογραφία του από τη δεκαετία του '80.
Τζιν. Ανοιχτό πουκάμισο. Μουστάκι.
Και στο βάθος διακρίνονταν γάτες.
Του ταίριαζε.
Αγαπούσε τις γάτες. Και γύρω από το σπίτι του φιλοξενούσε σχεδόν όλες τις γάτες της γειτονιάς.
Μετά ήταν τα περίφημα σουζουκάκια του.
Όχι σουτζουκάκια.
Σουζουκάκια.
Δύο Suzuki.
Ένα παλιό Vitara, με το οποίο συνήθιζε να ανεβοκατεβαίνει στη δουλειά, κι ένα πολύ μικρό Suzuki, που ίσα ίσα τον χωρούσε αλλά είχε ένα τεράστιο προσόν: χώραγε στο στενό που έβγαζε στην παραλία του Ζούμπερι.
Ίσως με αυτό να πήγαινε και στο πατρικό στην Κυψέλη για να δει τη μάνα του.
Και υπάρχει ακόμη μία εικόνα.
Η λευκή μπλούζα των New York Knicks της δεκαετίας του '90.
Τη θυμάμαι πάνω του χρόνια.
Ο σύνδεσμός του με την Αμερική ήταν ο αγαπημένος του φίλος, ο Θανάσης. Κι όταν άλλαζε τη φανέλα των Knicks, κάποιες φορές φορούσε εκείνη των Boston Celtics.
Το χαρακτηριστικό τριφύλλι.
Ακόμη κι όταν περνούσε τον Ατλαντικό, λοιπόν, κάπως κατάφερνε να επιστρέφει στον Παναθηναϊκό.
Και η ζωή τού έκανε ένα τελευταίο μικρό χατίρι: πρόλαβε να δει και τους αγαπημένους του Knicks να επιστρέφουν στην κορυφή.
ΝΑ ΤΟΝ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ
Στους αποχαιρετισμούς λέμε συχνά μια φράση:
«Να τον θυμάστε».
Στον Κώστα ταιριάζει.
Να τον θυμόμαστε.
Εδώ που τα λέμε, όμως, δεν είμαι και τόσο σίγουρος ότι ο Κώστας έχει φύγει.
Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που περνούν από έναν τόπο.
Και υπάρχουν άνθρωποι που γίνονται μέρος του.
Ο Κώστας έγινε μέρος της πλατείας στο Μοναστηράκι.
Έγινε μέρος της Λεωφόρου.
Και κυρίως έγινε μέρος της παραλίας μας.
Το τρίγωνο μιας ζωής.
Κι όταν ένας άνθρωπος έχει αφήσει τόσο ισχυρό αποτύπωμα σε έναν χώρο και στους ανθρώπους του, δεν τον αποχωρίζεσαι ποτέ πραγματικά.
Ίσως απλώς αλλάζει θέση.
Κάπου ψηλότερα.
Και, αν μπορώ να φανταστώ τον Κώστα εκεί, είμαι σίγουρος ότι θα έχει ήδη βρει την κατάλληλη γωνία.
Όσο πιο κοντά γίνεται στον πάγκο του Παναθηναϊκού.
Με τον πασατέμπο του.
Να κοιτάζει τις αντιδράσεις των παικτών.
Και με την άκρη του ματιού του προς το Ζούμπερι.
Εκεί όπου εκείνη την Κυριακή το βράδυ, από τον Τύμβο του Μαραθώνα, μου φάνηκε ότι ένα φως είχε σβήσει.
Τώρα που το ξανασκέφτομαι, μπορεί να έκανα λάθος.
Γιατί την επόμενη φορά που θα κατέβω στην παραλία, το μάτι θα πάει από μόνο του στα βράχια.
Εκεί όπου άπλωνε την πετσέτα του.
Εκεί όπου έκανε τις ασκήσεις του πριν βουτήξει.
Και για μια στιγμή θα περιμένω να ακούσω από μακριά:
«Νίκο! Νίκο!»
Και μετά, φυσικά:
«3-1! 3-1!»
Γιατί μπορεί να έφυγε το καλύτερο παιδί.
Αλλά από την παραλία μας ο Κώστας δεν θα φύγει ποτέ.
