COVID-19 vs CORONA BUSTER: Αδύναμες ηγεσίες και υπερήρωες
×
AΡΧΙΚΗ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΠΙΤΙ-ΚΗΠΟΣ ΥΓΕΙΑ LIFESTYLE ΤΑΞΙΔΙΑ ΕΞΟΔΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΟ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ OΔΗΓΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΨΙΘΥΡΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΑΡΘΡΩΝ
Τρίτη 26 Μαίου 2020
6:07 πμ - 8:38 μμ



ΨΙΘΥΡΟΙ - Ελλάδα
COVID-19 vs CORONA BUSTER: Αδύναμες ηγεσίες και υπερήρωες
Διαβάστηκε 272 φορές

30-03-2020
Από τoν Νίκο Καραχάλιο
Πρόεδρος FORUM 2020


(We are led by politics and science: is it enough?)

Η άσκηση ηγεσίας κατά τη διάρκεια μιας κρίσης δεν είναι απλή δουλειά. Κυρίως γιατί πρέπει να στρέψει κανείς την κοινωνία απέναντι στην ανθρώπινη φύση των πολιτών, κάτι σαν να οδηγείς αυτοκίνητο στο πεζοδρόμιο, ούτε καν στο αντίθετο ρεύμα του δρόμου.
Όμως, είτε είσαι ο Κλίντον ή ο Τραμπ, ο Ντε Γκολ ή ο Μακρόν, ο Τσώρτσιλ ή ο Κάμερον, ο Κολ ή η Μέρκελ, πρέπει να πεις στον κόσμο την αλήθεια. Βέβαια, όσο εύκολο, αυτονόητο και κοινότοπο και αν ακούγεται κάτι τέτοιο, τόσο δύσκολο είναι να εφαρμοστεί στην πράξη. Αν τα πράγματα είναι πολύ άσχημα, πρέπει να τους εξηγήσεις γιατί. Ο Τσώρτσιλ στην ιστορική ομιλία του (διά ραδιοφώνου) κήρυξης του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, υποσχέθηκε στους Βρετανούς «αίμα, ιδρώτα και δάκρυα», («blood, soil and tears») και όχι μεγάλες νίκες και θριάμβους.
Η ευθύτητα και η ειλικρίνεια δίνουν στον εκάστοτε φορέα εξουσίας (Πρόεδρο, Πρωθυπουργό) αξιοπιστία και τον αναβαθμίζουν πρώτα σε «αρχηγό» και στη συνέχεια σε «ηγέτη» αλλά σε βάθος χρόνου. Οι ηγέτες σε κρίσεις αυτού του μεγέθους δεν φτιάχνονται από τις δημοσκοπήσεις και τα κατευθυνόμενα πρωτοσέλιδα, αλλά από το body count. Το πολιτικό κεφάλαιο έχει ως «σκληρό νόμισμα» την αξιοπιστία η οποία καθορίζεται από το που τοποθετείς τον πήχη στην αρχή κάθε κρίσης (δηλαδή, πόσο ειλικρινής είσαι για το μέγεθος του προβλήματος και τις δυνατότητες της χώρας σου). Οι πολίτες θα σε πάρουν σοβαρά μόνο αν είσαι δίκαιος ρεαλιστής. Μόνο τότε θα κάνουν «θυσίες», έξω από τις νόρμες και τις συνήθειές τους και θα συνεχίσουν να σε ακούνε και να πειθαρχούν σε βάθος χρόνου. Ακόμη και αν το ζητούμενο είναι κάτι φαινομενικά απλό, όπως το να μένουν στο σπίτι τους, ή να κρατάνε αποστάσεις από συγγενείς και φίλους μέσα σ’ αυτό, θα το κρατάνε μόνο όσο φοβούνται. Όταν όμως σε μερικές εβδομάδες η φάση του φόβου ξεπεραστεί, πρέπει οι πολίτες να έχουν πειστεί για να παραμείνουν συνεπείς.
Η επικοινωνία λοιπόν είναι σημαντική, αλλά είναι ένα μέρος των στοιχείων που συνθέτουν το προφίλ ενός αληθινού ηγέτη. Οι πράξεις είναι αυτές που θα καθορίσουν το πολιτικό του μέλλον, και βέβαια κάτι πολύ πιο σημαντικό από την εφήμερη εξουσία, που είναι η μοίρα του λαού που τον έφερε η τύχη (ή η ατυχία) να κυβερνά σε μια τόσο κρίσιμη καμπή της ιστορίας.
Μία ομιλία ή ένα τηλεοπτικό μήνυμα -όσο καλογραμμένα και αν είναι αποτελούν απειροελάχιστο κλάσμα της συνολικής λύσης του προβλήματος, ειδικά όταν μια κρίση, όπως αυτή του κορωνοϊού, ξεδιπλώνεται σε πραγματικό χρόνο με απρόβλεπτη διάρκεια και τεράστιες, άνισες και απροσδιόριστες επιπτώσεις.
Μέχρι την Πρωτοχρονιά του 2020 όταν έκανε στην Κίνα (;) δειλά και ύπουλα την πρώτη εμφάνισή της η ασθένεια είχαμε πέσει για άλλη μια φορά σε μια παγίδα. Όχι μόνο εμείς, οι συνήθως αυτοαναφορικοί, εθνοκεντρικοί και υπερφίαλοι νεοέλληνες. Το σύνολο των κοινωνιών του Δυτικού κόσμου και των Τίγρεων της Ασίας, είχε αρχίσει να πιστεύει πως είναι άτρωτο. Κοίταζε την ιστορία γραμμικά, ως ένα άθροισμα θετικών γεγονότων με κάποια «προβληματικά διαλειμματάκια», όπως η κρίση του 2008/9 και απότοκό της η υπερδεκαετής οικονομική κρίση στην Ελλάδα. Ακόμη και αυτή όμως η «ταλαιπωρία» δεν μας έβαλε μυαλό. Την αντιμετωπίσαμε ως ένα «μεμονωμένο γεγονός», ένα σταθμό χωρίς επιστροφή, σε μια νομοτελειακή πορεία ευμάρειας. Και αν αυτό το πιστεύαμε στη χώρα των 10ετών Μνημονίων, φαντάζεστε πως σκεπτόντουσαν οι μέσοι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί, που βρισκόντουσαν ούτως ή άλλως σε σαφώς καλύτερη μοίρα από εμάς, τους ουραγούς των PIGS.
Η πλάνη δεν ήταν μόνο συλλογική, ήταν και ατομική. Οι περισσότεροι -ώριμοι πια- συνομήλικοί μου, διακατεχόμαστε από «προβληματισμούς πολυτελείας» -ειδικά όσοι πλησιάζουμε τα 50 και μας περικυκλώνουν ως «γκρίζα συννεφάκια» η κρίση ηλικίας (midlife crisis) και η υπαρξιακή αγωνία, για το πως θα υπερβούμε τα 77 (προ Covid-19 ήταν ο μέσος όρος ηλικίας των ανδρών, 82 των γυναικών) και πώς θα φτάσουμε τα 100, όσο πιο «κοτσονάτοι» γίνεται, ακολουθώντας τις συμβουλές γηριάτρων και personal trainers.
Σα να ζηλέψαμε όλοι ξαφνικά τον αιώνιο έφηβο Λάμπρο Κωνσταντάρα και την αιωνόβια Ζωζώ Σαπουντζάκη, που όσο πιο πολύ μεγάλωναν τόσο πιο γοητευτικοί γινόντουσαν (γι’ αυτό ίσως ο παμπόνηρος και πολύπειρος Νίκος Χατζηνικολάου της αφιέρωσε το πρώτο «Ενώπιος Ενωπίω» εν μέσω πανδημίας).
Δεν αποτελούσε όμως αυτή η φαινομενικά φυσιολογική επιθυμία έναν συνδυασμό υγιούς φιλοδοξίας, αλλά και ύβρεως; Δεν είναι στην ανθρώπινη φύση έμφυτη η επιθυμία να αγαπάει τη ζωή και να αποστρέφεται το θάνατο;
Η αναπάντεχη άφιξη της ακατανίκητης αρρώστιας το συμβολικό 2020 είναι ένα μοιραίο ραντεβού με τη δυστοπία. Η προσγείωση του «Βασιλιά των ιώσεων» στον Πλανήτη Γη, μοιάζει -όλο και πιο πολύ- με παραβίαση ενός άγραφου κοινωνικού συμβολαίου, που νομίζαμε ότι είχε συναφθεί μεταξύ του κράτους, της επιστήμης και ημών και εγγυάτο την απρόσκοπτη σχέση μας με τη ζωή, μέχρι τα βαθιά γεράματα…
Ο Covid-19 πήρε τα σκήπτρα από τους ηγέτες των υπερδυνάμεων, έριξε ήδη μερικούς απ’ αυτούς στο καναβάτσο της εντατικής (με τον «αγελαίο» Άγγλο Πρωθυπουργό Boris Johnson πρώτο-πρώτο από τους μεγάλους του αντιπάλους) λες και υπήρχε σεναριογράφος που κατηύθυνε το φονικό διάβα του, λες και γνώριζε ποιος αμφισβητούσε πιο εμφατικά την παντοδυναμία του.
Έτσι αποδείχθηκε περίτρανα -ακόμη και στους μονόχνωτους Άγγλους του Brexit- που θεωρούσαν το «Νησί» τους απόρθητο από αέρα και θάλασσα, πως ακόμη και οι φορείς ανώτατης εξουσίας, όπως ο Πρίγκιπας Κάρολος, θα υποκλιθούν μπροστά στην φονικότητα του νέου Βασιλιά αφού οι τοίχοι του Μπάκιγχαμ δεν εμπόδισαν τον ιό με την κορώνα να μετατρέψει τη Βασιλική οικογένεια σε κορωνοϊοφορείς. Αν λοιπόν τα καταφέρνει τόσο καλά με Βασιλείς πώς να του αντισταθούν οι πολιτικοί 4ετούς διάρκειας; Αυτοί είναι για τον ιό οι «αγαπημένοι» του στόχοι ως εκλεγμένοι «εκπρόσωποι» του ανθρωπίνου είδους.
Αυτό το Μακιαβελικό σενάριο που έπληξε την Αγγλία (τη μοναδική χώρα μαζί με τη Σουηδία που επέλεξαν ένα διαφορετικό δρόμο αυτόν της αγέλης, απέδειξε πόσο περιορισμένα είναι τα όρια της δύναμης ακόμη και των πιο ισχυρών κρατών, ακόμη και των πιο καταρτισμένων επιστημόνων, απέναντι σε μια πανδημία. Και πολύ περισσότερο βέβαια, πόσο εύθραυστη είναι η ζωή και πόσο κοντά στο θάνατο βρίσκεται ο άνθρωπος.
Δυστυχώς, όλα αυτά τα συνειδητοποιήσαμε τόσο ξαφνικά, που δεν είχαμε τον απαραίτητο χρόνο να τα επεξεργαστούμε. Πιαστήκαμε εντελώς απροετοίμαστοι όσο κι αν προσπάθησαν Bill Gates και το CONTAGION. Γι’ αυτό και δεν μπορούμε ακόμη -τουλάχιστον- να το αποδεχθούμε τα αναπάντεχα γεγονότα. Μας τρομάζουν οι εξελίξεις. Περνάμε ακόμη το στάδιο της άρνησης (denial phase). Και φαίνεται πως θα περιμένουμε πολύ ακόμη μέχρι να εμφανιστεί ο επόμενος super ήρωας για να μας σώσει.
Το σίγουρο είναι ότι δεν θα ανήκει στο Universe της Marvel και των DC Comics. Δεν θα φοράει ούτε μαύρη μάσκα, ούτε μαύρη μπέρτα. Δεν θα τον λένε Batman, Superman ή Spiderman. Ούτε θα είναι Ghostbuster. Μάλλον θα ονομάζεται Corona Buster. Θα φοράει άσπρη φόρμα, γαλάζια γάντια, θα κρατάει αναπνευστήρα, δεν θα οδηγεί Batmobil, αλλά ασθενοφόρο. Και το πιθανότερο είναι να ανήκει στο δυναμικό της Pfizer ή της Abvie.
Η από μηχανής παρέμβαση του Corona Buster λοιπόν αργεί. Ας το πάρουμε απόφαση. Εύκολες, κινηματογραφικού τύπου λύσεις από το Hollywood δεν θα δοθούν αυτή τη φορά. Ως τότε λοιπόν τί θα κάνουμε; Ποιός θα μας τις προσφέρει; Ποιός θα μας βοηθήσει να επιβιώσουμε;
Για μια ακόμη φορά σωτήρας της ανθρωπότητας θα είναι ο ίδιος ο άνθρωπος και οι νέοι ηγέτες που θα αναδειχθούν από το συγκριτικά αποτελεσματικότερο crisis management.
Κάθε μέρα δισεκατομμύρια άνθρωποι παίρνουν τρισεκατομμύρια αποφάσεις, αλλά δεν είναι παραπάνω από 165 οι «ηγέτες» (;) αυτοί που τελικά αποφασίζουν για το μέλλον ημών, των άλλων 7,5 δις.
Ένας ιός δεν έχει ούτε νοημοσύνη, ούτε συνείδηση. Δεν μπορείς ούτε να τον απειλήσεις και να τον φοβίσεις, ούτε να τον εκβιάσεις και να τον εξαγοράσεις. Δεν υποκύπτει δηλαδή στα γνωστά «όπλα» της εξουσίας. Δεν έχει τιμή, αλλά κοστίζει πολύ ακριβά. «Φοβάται» μόνο ένα εμβόλιο, που ακόμη ούτε καν έχει «γεννηθεί». Θα χρειαστούν τουλάχιστον 9 μήνες επιπλέον για να βρεθεί ο κρυπτονίτης εναντίον του κορωνοϊού και πάλι βλέπουμε… Γιατί οι ειδικοί προβλέπουν πως μέχρι να τρυπήσει το μπράτσο μας η θαυματουργή βελόνα, θα περάσουν άλλοι τόσοι…
Οι Αμερικανοί για παράδειγμα, όχι μόνο περιμένουν λύσεις, αλλά έχουν μάθει αυτές να τους προσφέρονται γρήγορα. Στη χώρα των fast foods και των fast cars, όλα οφείλουν να «σερβίρονται» με ταχύτητα. Ακόμη και τα εμβόλια. Αλλιώς, οι κακομαθημένοι πολίτες, οι επαναπαυμένοι που ήδη συνειδητοποιούν αποσβολωμένοι πόσα πολλά έχουν να χάσουν, θα γίνουν όχι μόνο fast, αλλά και furious.
Εμείς, ο Δυτικοί, είχαμε επιδοθεί επί μακρόν σε έναν ανούσιο αγώνα βελτίωσης της διαβίωσής μας, που έφθανε στα όρια μιας life style φρενίτιδας. Και κάποιοι μεγαλοαστοί, (δεν ήταν δα και λίγοι και στην Ελλάδα μέχρι το ’09), είχαν ανέβει στην Πυραμίδα των Αναγκών του Manslow τόσο πολύ, που έθεταν μόνο υλιστικούς στόχους κύρους, για περισσότερα χρήματα, μεγαλύτερα σπίτια, εξοχικά, Jeeps, καριέρες αυτοπροβολής και άφθονης «μούρης».
Επειδή λοιπόν και οι προσδοκίες ήταν υπερφίαλες και οι στόχοι ήταν ρηχοί και επιφανειακοί, αυτοί τελικά είναι που τρομοκρατούνται περισσότερο. Γι’ αυτό βλέπετε τις αγορές να καταρρέουν.
Η επανάπαυση των τελευταίων δεκαετιών στις «δίδυμες υπερδυνάμεις» της επιστήμης και της τεχνολογίας, έκανε και όλους εμάς -τους μη προνομιούχους πιο μαλθακούς απέναντι σε κάθε λογής κίνδυνο. Όσοι δεν ζούμε στην Αφρική για να πεινάμε, στην Ασία ή στις φαβέλες των Λατινοαμερικανικών μεγαλουπόλεων για να μην έχουμε τροφή και στέγη, θεωρούσαμε τουλάχιστον τα ζητήματα επιβίωσης λυμένα. Σε λίγο και οι πιο αποκομμένοι από την πραγματικότητα συμπολίτες μας θα έχουν πάρει το μήνυμα. Δεν είμαστε τόσο ανθεκτικοί όσο νομίζουμε…
Η ιδέα ότι η ίδια η ιστορία είναι εκτός ελέγχου είναι τρομακτική.
Όταν λοιπόν έρθει η ώρα που θα συνειδητοποιήσουν όλοι ότι δεν μπορούν να ρίξουν την ευθύνη για την ύπαρξη/γένεση του ιού σε κάποιον εξωγήινο διαστημάνθρωπο, θα ψάξουν να βρούν κάποιον να κατηγορήσουν. Αυτή θα είναι η δεύτερη φάση στην ψυχολογία της μάζας, όταν η άρνηση μετατρέπεται σε οργή. Έτσι λειτουργεί η ανθρώπινη φύση. Ο Μπόρις και ο Ντόναλντ, τα «δίδυμα τσουλούφια» θα έχουν αποδομηθεί νωρίς-νωρίς, λόγω υπέρμετρης βλακείας.
Άραγε τότε σε ποιούς θα στραφούν; Ποιός θα είναι ο επόμενος κύκλος ευθύνης; Ο παγκολίνος είναι πολύ γλυκούλης και αθώος για να χρεωθεί τόσες εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς. Τις νυχτερίδες τις έχει αναλάβει ο Batman. Ο Ουντερζό, ο δημιουργός του Asterix και του Ovelix μόλις απεβίωσε, οπότε ούτε το τρομερό γαλατικό δίδυμο μπορεί να δώσει λύσεις. (Λέτε να βρισκόταν στο μαγικό ζωμό του Δρυΐδη Πανοραμίξ η μυστική φόρμουλα και να την πήρε μαζί του;).
Ποιοί μένουν, λοιπόν; Οι ταγοί μας. Όχι γιατί δεν πρόβλεψαν τον ιό (πώς; αφού δεν προϋπήρχε) ούτε γιατί δεν τον σταμάτησαν (πώς; αφού δεν υπάρχει ακόμη φάρμακο), αλλά όσο προχωράει το θρίλερ, θα τους χρεώσει η κοινωνία πως δεν πήραν τα όποια μέτρα στην έκταση που έπρεπε και στο χρόνο που όφειλαν... Δίκαια ή άδικα, δεν θα είναι η πρώτη φορά που τα λαϊκά δικαστήρια θα «αστοχήσουν» ή θα «αδικήσουν» κάποιους. Αυτή τη φορά όμως η εξίσωση θα αντιστραφεί. Θα «αδικηθούν» οι λίγοι για να ικανοποιηθούν οι πολλοί.
Το blame game, το «παιγνίδι των ευθυνών», θα μετατοπιστεί, μετά τον πρώτο αποτυχημένο κύκλο κακοδιαχείρισης της κρίσης, στην ορθότητα του timing των αποφάσεων που πήραν οι ηγεσίες. Η προσπάθεια να δαιμονοποιηθούν οι Κινέζοι ή να κατηγορηθούν οι Αμερικανοί γρήγορα θα ξεφουσκώσει. Θα ανήκει στη σφαίρα της γραφικότητας και της συνωμοσιολογίας. Τότε η οργή θα προσωποποιηθεί σε όλους αυτούς που είναι πιο οικείοι, πιο κοντινοί. Οι δημοφιλίες των πολιτικών μας θα κατρακυλήσουν στα Τάρταρα του Άδη, πιο εντυπωσιακά και από τις μετοχές στα ταμπλό των χρηματιστηρίων.
Στην Κίνα το κράτος, δηλαδή η «μακρά κόκκινη χειρ» του παντοδύναμου Κομμουνιστικού Κόμματος, διά του Προέδρου του Ξι Ζι Πινγκ, (είχε το «θάρρος» να αναλάβει την πλήρη ευθύνη για την καταστολή της λαίλαπας και φαίνεται πως -προς ώρας- (όπως προπαγανδίζει), τα έχει καταφέρει. Δεν υπήρχε άλλωστε και εναλλακτική, αφού εκεί «ένα είναι το κόμμα». (Για την κινεζική προπαγανδιστική μηχανή θα ακολουθήσει ειδικό σημείωμα).
Όμως, στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και όποιες άλλες χώρες κυβερνώνται από πραγματικές (και όχι κατ’ όνομα) δημοκρατίες, τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που τώρα είτε σιωπούν και συναινούν «επιδεικνύοντας υπευθυνότητα», είτε τιθασεύουν το αντιπολιτικό τους ένστικτό εκκινούμενα από «αγνά κίνητρα», θα περιμένουν πολύ ακόμη μέχρι να βγάλουν τα μαχαίρια. Πότε; Όταν (ευχόμαστε πως όχι) τα νεκροταφεία μας γεμίσουν φέρετρα και η κοινή γνώμη ξεχειλίσει από οργή… Αυτά υπαγορεύει η ψυχολογία των μαζών. Μετά το στάδιο της άρνησης της πραγματικότητας και της συγκρατημένης ελπίδας ακολουθεί το ξέσπασμα του θυμού.
Αν μάλιστα κάποιοι ανιστόρητοι προσπαθήσουν να μετατοπίσουν την ευθύνη στους ίδιους τους «απείθαρχους» πολίτες «που δεν κάθισαν φρόνιμα σπίτι», όπως τους «υποδείχθηκε», θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα τσουνάμι λαϊκής αγανάκτησης.
Μέχρι εχθές αποτελούσε σημείο αναφοράς το ρητό του Harold Wilson που έλεγε πως «στην πολιτική μία εβδομάδα είναι αρκετός χρόνος για να αλλάξει η ατζέντα», οι διαφαινόμενοι τρεις -κατ’ ελάχιστο- μήνες της καραντίνας και του pause της οικονομίας, δεν θα φέρουν τα πάνω-κάτω στον κόσμο που ξέραμε μέχρι σήμερα;
Είναι πολύ γελασμένος όποιος αναλυτής νομίζει πως θα υπάρξει μη αυταρχικό/δικτατορικό καθεστώς που δεν θα ταρακουνηθεί, ή ακόμη
χειρότερα δεν θα καταρρεύσει, όταν τα θύματα ταφούν (χωρίς καν την παρουσία συγγενών) και οι επιβιώσαντες θα ψάχνουν αποδιοπομπαίους τράγους να διοχετεύσουν το θυμό τους.
Μέχρι το φθινόπωρο οι ασκούντες εξουσίες ανά τον κόσμο (πολιτικοί επιχειρηματίες κ.ά.), θα έχουν «βραχεί» από την καταιγίδα -αν είναι τυχεροί-, αφού οι περισσότεροι «θα πνιγούν», καθώς ο Covid-19 είναι ένα πρωτοφανές τσουνάμι, δεν είναι βροχούλα από μικροσταγονίδια σιέλου. Τότε οι «Αγανακτισμένοι» της Πλατείας Συντάγματος θα μοιάζουν Αρσακειάδες μπροστά στους συγγενείς και τους φίλους των χαροκαμένων του κορωνοϊού…








ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ ΚΤΕΛ

Διαβάστε επίσης
 
Ελλάδα - ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Ένταξη δεκαπέντε νέων διαδικασιών αρμοδιότητας του...
 
Ελλάδα - ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ
ΚΕΔΕ: «6 για έξω» 6 δράσεις...
 
Ελλάδα - ΕΙΔΗΣΕΙΣ
Ανοίγουν τη Δευτέρα 25 Μαΐου οι...
 
Ελλάδα - ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Νέο κόμμα στα σκαριά μέσα από...





Τρίτη 26 Μαίου 2020
6:07 πμ - 8:38 μμ

ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΑ ΚΤΕΛ

ΨΙΘΥΡΟΙ - Ελλάδα
COVID-19 vs CORONA BUSTER: Αδύναμες ηγεσίες και υπερήρωες
Διαβάστηκε 272 φορές

30-03-2020
Από τoν Νίκο Καραχάλιο
Πρόεδρος FORUM 2020
(We are led by politics and science: is it enough?)

Η άσκηση ηγεσίας κατά τη διάρκεια μιας κρίσης δεν είναι απλή δουλειά. Κυρίως γιατί πρέπει να στρέψει κανείς την κοινωνία απέναντι στην ανθρώπινη φύση των πολιτών, κάτι σαν να οδηγείς αυτοκίνητο στο πεζοδρόμιο, ούτε καν στο αντίθετο ρεύμα του δρόμου.
Όμως, είτε είσαι ο Κλίντον ή ο Τραμπ, ο Ντε Γκολ ή ο Μακρόν, ο Τσώρτσιλ ή ο Κάμερον, ο Κολ ή η Μέρκελ, πρέπει να πεις στον κόσμο την αλήθεια. Βέβαια, όσο εύκολο, αυτονόητο και κοινότοπο και αν ακούγεται κάτι τέτοιο, τόσο δύσκολο είναι να εφαρμοστεί στην πράξη. Αν τα πράγματα είναι πολύ άσχημα, πρέπει να τους εξηγήσεις γιατί. Ο Τσώρτσιλ στην ιστορική ομιλία του (διά ραδιοφώνου) κήρυξης του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, υποσχέθηκε στους Βρετανούς «αίμα, ιδρώτα και δάκρυα», («blood, soil and tears») και όχι μεγάλες νίκες και θριάμβους.
Η ευθύτητα και η ειλικρίνεια δίνουν στον εκάστοτε φορέα εξουσίας (Πρόεδρο, Πρωθυπουργό) αξιοπιστία και τον αναβαθμίζουν πρώτα σε «αρχηγό» και στη συνέχεια σε «ηγέτη» αλλά σε βάθος χρόνου. Οι ηγέτες σε κρίσεις αυτού του μεγέθους δεν φτιάχνονται από τις δημοσκοπήσεις και τα κατευθυνόμενα πρωτοσέλιδα, αλλά από το body count. Το πολιτικό κεφάλαιο έχει ως «σκληρό νόμισμα» την αξιοπιστία η οποία καθορίζεται από το που τοποθετείς τον πήχη στην αρχή κάθε κρίσης (δηλαδή, πόσο ειλικρινής είσαι για το μέγεθος του προβλήματος και τις δυνατότητες της χώρας σου). Οι πολίτες θα σε πάρουν σοβαρά μόνο αν είσαι δίκαιος ρεαλιστής. Μόνο τότε θα κάνουν «θυσίες», έξω από τις νόρμες και τις συνήθειές τους και θα συνεχίσουν να σε ακούνε και να πειθαρχούν σε βάθος χρόνου. Ακόμη και αν το ζητούμενο είναι κάτι φαινομενικά απλό, όπως το να μένουν στο σπίτι τους, ή να κρατάνε αποστάσεις από συγγενείς και φίλους μέσα σ’ αυτό, θα το κρατάνε μόνο όσο φοβούνται. Όταν όμως σε μερικές εβδομάδες η φάση του φόβου ξεπεραστεί, πρέπει οι πολίτες να έχουν πειστεί για να παραμείνουν συνεπείς.
Η επικοινωνία λοιπόν είναι σημαντική, αλλά είναι ένα μέρος των στοιχείων που συνθέτουν το προφίλ ενός αληθινού ηγέτη. Οι πράξεις είναι αυτές που θα καθορίσουν το πολιτικό του μέλλον, και βέβαια κάτι πολύ πιο σημαντικό από την εφήμερη εξουσία, που είναι η μοίρα του λαού που τον έφερε η τύχη (ή η ατυχία) να κυβερνά σε μια τόσο κρίσιμη καμπή της ιστορίας.
Μία ομιλία ή ένα τηλεοπτικό μήνυμα -όσο καλογραμμένα και αν είναι αποτελούν απειροελάχιστο κλάσμα της συνολικής λύσης του προβλήματος, ειδικά όταν μια κρίση, όπως αυτή του κορωνοϊού, ξεδιπλώνεται σε πραγματικό χρόνο με απρόβλεπτη διάρκεια και τεράστιες, άνισες και απροσδιόριστες επιπτώσεις.
Μέχρι την Πρωτοχρονιά του 2020 όταν έκανε στην Κίνα (;) δειλά και ύπουλα την πρώτη εμφάνισή της η ασθένεια είχαμε πέσει για άλλη μια φορά σε μια παγίδα. Όχι μόνο εμείς, οι συνήθως αυτοαναφορικοί, εθνοκεντρικοί και υπερφίαλοι νεοέλληνες. Το σύνολο των κοινωνιών του Δυτικού κόσμου και των Τίγρεων της Ασίας, είχε αρχίσει να πιστεύει πως είναι άτρωτο. Κοίταζε την ιστορία γραμμικά, ως ένα άθροισμα θετικών γεγονότων με κάποια «προβληματικά διαλειμματάκια», όπως η κρίση του 2008/9 και απότοκό της η υπερδεκαετής οικονομική κρίση στην Ελλάδα. Ακόμη και αυτή όμως η «ταλαιπωρία» δεν μας έβαλε μυαλό. Την αντιμετωπίσαμε ως ένα «μεμονωμένο γεγονός», ένα σταθμό χωρίς επιστροφή, σε μια νομοτελειακή πορεία ευμάρειας. Και αν αυτό το πιστεύαμε στη χώρα των 10ετών Μνημονίων, φαντάζεστε πως σκεπτόντουσαν οι μέσοι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί, που βρισκόντουσαν ούτως ή άλλως σε σαφώς καλύτερη μοίρα από εμάς, τους ουραγούς των PIGS.
Η πλάνη δεν ήταν μόνο συλλογική, ήταν και ατομική. Οι περισσότεροι -ώριμοι πια- συνομήλικοί μου, διακατεχόμαστε από «προβληματισμούς πολυτελείας» -ειδικά όσοι πλησιάζουμε τα 50 και μας περικυκλώνουν ως «γκρίζα συννεφάκια» η κρίση ηλικίας (midlife crisis) και η υπαρξιακή αγωνία, για το πως θα υπερβούμε τα 77 (προ Covid-19 ήταν ο μέσος όρος ηλικίας των ανδρών, 82 των γυναικών) και πώς θα φτάσουμε τα 100, όσο πιο «κοτσονάτοι» γίνεται, ακολουθώντας τις συμβουλές γηριάτρων και personal trainers.
Σα να ζηλέψαμε όλοι ξαφνικά τον αιώνιο έφηβο Λάμπρο Κωνσταντάρα και την αιωνόβια Ζωζώ Σαπουντζάκη, που όσο πιο πολύ μεγάλωναν τόσο πιο γοητευτικοί γινόντουσαν (γι’ αυτό ίσως ο παμπόνηρος και πολύπειρος Νίκος Χατζηνικολάου της αφιέρωσε το πρώτο «Ενώπιος Ενωπίω» εν μέσω πανδημίας).
Δεν αποτελούσε όμως αυτή η φαινομενικά φυσιολογική επιθυμία έναν συνδυασμό υγιούς φιλοδοξίας, αλλά και ύβρεως; Δεν είναι στην ανθρώπινη φύση έμφυτη η επιθυμία να αγαπάει τη ζωή και να αποστρέφεται το θάνατο;
Η αναπάντεχη άφιξη της ακατανίκητης αρρώστιας το συμβολικό 2020 είναι ένα μοιραίο ραντεβού με τη δυστοπία. Η προσγείωση του «Βασιλιά των ιώσεων» στον Πλανήτη Γη, μοιάζει -όλο και πιο πολύ- με παραβίαση ενός άγραφου κοινωνικού συμβολαίου, που νομίζαμε ότι είχε συναφθεί μεταξύ του κράτους, της επιστήμης και ημών και εγγυάτο την απρόσκοπτη σχέση μας με τη ζωή, μέχρι τα βαθιά γεράματα…
Ο Covid-19 πήρε τα σκήπτρα από τους ηγέτες των υπερδυνάμεων, έριξε ήδη μερικούς απ’ αυτούς στο καναβάτσο της εντατικής (με τον «αγελαίο» Άγγλο Πρωθυπουργό Boris Johnson πρώτο-πρώτο από τους μεγάλους του αντιπάλους) λες και υπήρχε σεναριογράφος που κατηύθυνε το φονικό διάβα του, λες και γνώριζε ποιος αμφισβητούσε πιο εμφατικά την παντοδυναμία του.
Έτσι αποδείχθηκε περίτρανα -ακόμη και στους μονόχνωτους Άγγλους του Brexit- που θεωρούσαν το «Νησί» τους απόρθητο από αέρα και θάλασσα, πως ακόμη και οι φορείς ανώτατης εξουσίας, όπως ο Πρίγκιπας Κάρολος, θα υποκλιθούν μπροστά στην φονικότητα του νέου Βασιλιά αφού οι τοίχοι του Μπάκιγχαμ δεν εμπόδισαν τον ιό με την κορώνα να μετατρέψει τη Βασιλική οικογένεια σε κορωνοϊοφορείς. Αν λοιπόν τα καταφέρνει τόσο καλά με Βασιλείς πώς να του αντισταθούν οι πολιτικοί 4ετούς διάρκειας; Αυτοί είναι για τον ιό οι «αγαπημένοι» του στόχοι ως εκλεγμένοι «εκπρόσωποι» του ανθρωπίνου είδους.
Αυτό το Μακιαβελικό σενάριο που έπληξε την Αγγλία (τη μοναδική χώρα μαζί με τη Σουηδία που επέλεξαν ένα διαφορετικό δρόμο αυτόν της αγέλης, απέδειξε πόσο περιορισμένα είναι τα όρια της δύναμης ακόμη και των πιο ισχυρών κρατών, ακόμη και των πιο καταρτισμένων επιστημόνων, απέναντι σε μια πανδημία. Και πολύ περισσότερο βέβαια, πόσο εύθραυστη είναι η ζωή και πόσο κοντά στο θάνατο βρίσκεται ο άνθρωπος.
Δυστυχώς, όλα αυτά τα συνειδητοποιήσαμε τόσο ξαφνικά, που δεν είχαμε τον απαραίτητο χρόνο να τα επεξεργαστούμε. Πιαστήκαμε εντελώς απροετοίμαστοι όσο κι αν προσπάθησαν Bill Gates και το CONTAGION. Γι’ αυτό και δεν μπορούμε ακόμη -τουλάχιστον- να το αποδεχθούμε τα αναπάντεχα γεγονότα. Μας τρομάζουν οι εξελίξεις. Περνάμε ακόμη το στάδιο της άρνησης (denial phase). Και φαίνεται πως θα περιμένουμε πολύ ακόμη μέχρι να εμφανιστεί ο επόμενος super ήρωας για να μας σώσει.
Το σίγουρο είναι ότι δεν θα ανήκει στο Universe της Marvel και των DC Comics. Δεν θα φοράει ούτε μαύρη μάσκα, ούτε μαύρη μπέρτα. Δεν θα τον λένε Batman, Superman ή Spiderman. Ούτε θα είναι Ghostbuster. Μάλλον θα ονομάζεται Corona Buster. Θα φοράει άσπρη φόρμα, γαλάζια γάντια, θα κρατάει αναπνευστήρα, δεν θα οδηγεί Batmobil, αλλά ασθενοφόρο. Και το πιθανότερο είναι να ανήκει στο δυναμικό της Pfizer ή της Abvie.
Η από μηχανής παρέμβαση του Corona Buster λοιπόν αργεί. Ας το πάρουμε απόφαση. Εύκολες, κινηματογραφικού τύπου λύσεις από το Hollywood δεν θα δοθούν αυτή τη φορά. Ως τότε λοιπόν τί θα κάνουμε; Ποιός θα μας τις προσφέρει; Ποιός θα μας βοηθήσει να επιβιώσουμε;
Για μια ακόμη φορά σωτήρας της ανθρωπότητας θα είναι ο ίδιος ο άνθρωπος και οι νέοι ηγέτες που θα αναδειχθούν από το συγκριτικά αποτελεσματικότερο crisis management.
Κάθε μέρα δισεκατομμύρια άνθρωποι παίρνουν τρισεκατομμύρια αποφάσεις, αλλά δεν είναι παραπάνω από 165 οι «ηγέτες» (;) αυτοί που τελικά αποφασίζουν για το μέλλον ημών, των άλλων 7,5 δις.
Ένας ιός δεν έχει ούτε νοημοσύνη, ούτε συνείδηση. Δεν μπορείς ούτε να τον απειλήσεις και να τον φοβίσεις, ούτε να τον εκβιάσεις και να τον εξαγοράσεις. Δεν υποκύπτει δηλαδή στα γνωστά «όπλα» της εξουσίας. Δεν έχει τιμή, αλλά κοστίζει πολύ ακριβά. «Φοβάται» μόνο ένα εμβόλιο, που ακόμη ούτε καν έχει «γεννηθεί». Θα χρειαστούν τουλάχιστον 9 μήνες επιπλέον για να βρεθεί ο κρυπτονίτης εναντίον του κορωνοϊού και πάλι βλέπουμε… Γιατί οι ειδικοί προβλέπουν πως μέχρι να τρυπήσει το μπράτσο μας η θαυματουργή βελόνα, θα περάσουν άλλοι τόσοι…
Οι Αμερικανοί για παράδειγμα, όχι μόνο περιμένουν λύσεις, αλλά έχουν μάθει αυτές να τους προσφέρονται γρήγορα. Στη χώρα των fast foods και των fast cars, όλα οφείλουν να «σερβίρονται» με ταχύτητα. Ακόμη και τα εμβόλια. Αλλιώς, οι κακομαθημένοι πολίτες, οι επαναπαυμένοι που ήδη συνειδητοποιούν αποσβολωμένοι πόσα πολλά έχουν να χάσουν, θα γίνουν όχι μόνο fast, αλλά και furious.
Εμείς, ο Δυτικοί, είχαμε επιδοθεί επί μακρόν σε έναν ανούσιο αγώνα βελτίωσης της διαβίωσής μας, που έφθανε στα όρια μιας life style φρενίτιδας. Και κάποιοι μεγαλοαστοί, (δεν ήταν δα και λίγοι και στην Ελλάδα μέχρι το ’09), είχαν ανέβει στην Πυραμίδα των Αναγκών του Manslow τόσο πολύ, που έθεταν μόνο υλιστικούς στόχους κύρους, για περισσότερα χρήματα, μεγαλύτερα σπίτια, εξοχικά, Jeeps, καριέρες αυτοπροβολής και άφθονης «μούρης».
Επειδή λοιπόν και οι προσδοκίες ήταν υπερφίαλες και οι στόχοι ήταν ρηχοί και επιφανειακοί, αυτοί τελικά είναι που τρομοκρατούνται περισσότερο. Γι’ αυτό βλέπετε τις αγορές να καταρρέουν.
Η επανάπαυση των τελευταίων δεκαετιών στις «δίδυμες υπερδυνάμεις» της επιστήμης και της τεχνολογίας, έκανε και όλους εμάς -τους μη προνομιούχους πιο μαλθακούς απέναντι σε κάθε λογής κίνδυνο. Όσοι δεν ζούμε στην Αφρική για να πεινάμε, στην Ασία ή στις φαβέλες των Λατινοαμερικανικών μεγαλουπόλεων για να μην έχουμε τροφή και στέγη, θεωρούσαμε τουλάχιστον τα ζητήματα επιβίωσης λυμένα. Σε λίγο και οι πιο αποκομμένοι από την πραγματικότητα συμπολίτες μας θα έχουν πάρει το μήνυμα. Δεν είμαστε τόσο ανθεκτικοί όσο νομίζουμε…
Η ιδέα ότι η ίδια η ιστορία είναι εκτός ελέγχου είναι τρομακτική.
Όταν λοιπόν έρθει η ώρα που θα συνειδητοποιήσουν όλοι ότι δεν μπορούν να ρίξουν την ευθύνη για την ύπαρξη/γένεση του ιού σε κάποιον εξωγήινο διαστημάνθρωπο, θα ψάξουν να βρούν κάποιον να κατηγορήσουν. Αυτή θα είναι η δεύτερη φάση στην ψυχολογία της μάζας, όταν η άρνηση μετατρέπεται σε οργή. Έτσι λειτουργεί η ανθρώπινη φύση. Ο Μπόρις και ο Ντόναλντ, τα «δίδυμα τσουλούφια» θα έχουν αποδομηθεί νωρίς-νωρίς, λόγω υπέρμετρης βλακείας.
Άραγε τότε σε ποιούς θα στραφούν; Ποιός θα είναι ο επόμενος κύκλος ευθύνης; Ο παγκολίνος είναι πολύ γλυκούλης και αθώος για να χρεωθεί τόσες εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς. Τις νυχτερίδες τις έχει αναλάβει ο Batman. Ο Ουντερζό, ο δημιουργός του Asterix και του Ovelix μόλις απεβίωσε, οπότε ούτε το τρομερό γαλατικό δίδυμο μπορεί να δώσει λύσεις. (Λέτε να βρισκόταν στο μαγικό ζωμό του Δρυΐδη Πανοραμίξ η μυστική φόρμουλα και να την πήρε μαζί του;).
Ποιοί μένουν, λοιπόν; Οι ταγοί μας. Όχι γιατί δεν πρόβλεψαν τον ιό (πώς; αφού δεν προϋπήρχε) ούτε γιατί δεν τον σταμάτησαν (πώς; αφού δεν υπάρχει ακόμη φάρμακο), αλλά όσο προχωράει το θρίλερ, θα τους χρεώσει η κοινωνία πως δεν πήραν τα όποια μέτρα στην έκταση που έπρεπε και στο χρόνο που όφειλαν... Δίκαια ή άδικα, δεν θα είναι η πρώτη φορά που τα λαϊκά δικαστήρια θα «αστοχήσουν» ή θα «αδικήσουν» κάποιους. Αυτή τη φορά όμως η εξίσωση θα αντιστραφεί. Θα «αδικηθούν» οι λίγοι για να ικανοποιηθούν οι πολλοί.
Το blame game, το «παιγνίδι των ευθυνών», θα μετατοπιστεί, μετά τον πρώτο αποτυχημένο κύκλο κακοδιαχείρισης της κρίσης, στην ορθότητα του timing των αποφάσεων που πήραν οι ηγεσίες. Η προσπάθεια να δαιμονοποιηθούν οι Κινέζοι ή να κατηγορηθούν οι Αμερικανοί γρήγορα θα ξεφουσκώσει. Θα ανήκει στη σφαίρα της γραφικότητας και της συνωμοσιολογίας. Τότε η οργή θα προσωποποιηθεί σε όλους αυτούς που είναι πιο οικείοι, πιο κοντινοί. Οι δημοφιλίες των πολιτικών μας θα κατρακυλήσουν στα Τάρταρα του Άδη, πιο εντυπωσιακά και από τις μετοχές στα ταμπλό των χρηματιστηρίων.
Στην Κίνα το κράτος, δηλαδή η «μακρά κόκκινη χειρ» του παντοδύναμου Κομμουνιστικού Κόμματος, διά του Προέδρου του Ξι Ζι Πινγκ, (είχε το «θάρρος» να αναλάβει την πλήρη ευθύνη για την καταστολή της λαίλαπας και φαίνεται πως -προς ώρας- (όπως προπαγανδίζει), τα έχει καταφέρει. Δεν υπήρχε άλλωστε και εναλλακτική, αφού εκεί «ένα είναι το κόμμα». (Για την κινεζική προπαγανδιστική μηχανή θα ακολουθήσει ειδικό σημείωμα).
Όμως, στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και όποιες άλλες χώρες κυβερνώνται από πραγματικές (και όχι κατ’ όνομα) δημοκρατίες, τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που τώρα είτε σιωπούν και συναινούν «επιδεικνύοντας υπευθυνότητα», είτε τιθασεύουν το αντιπολιτικό τους ένστικτό εκκινούμενα από «αγνά κίνητρα», θα περιμένουν πολύ ακόμη μέχρι να βγάλουν τα μαχαίρια. Πότε; Όταν (ευχόμαστε πως όχι) τα νεκροταφεία μας γεμίσουν φέρετρα και η κοινή γνώμη ξεχειλίσει από οργή… Αυτά υπαγορεύει η ψυχολογία των μαζών. Μετά το στάδιο της άρνησης της πραγματικότητας και της συγκρατημένης ελπίδας ακολουθεί το ξέσπασμα του θυμού.
Αν μάλιστα κάποιοι ανιστόρητοι προσπαθήσουν να μετατοπίσουν την ευθύνη στους ίδιους τους «απείθαρχους» πολίτες «που δεν κάθισαν φρόνιμα σπίτι», όπως τους «υποδείχθηκε», θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα τσουνάμι λαϊκής αγανάκτησης.
Μέχρι εχθές αποτελούσε σημείο αναφοράς το ρητό του Harold Wilson που έλεγε πως «στην πολιτική μία εβδομάδα είναι αρκετός χρόνος για να αλλάξει η ατζέντα», οι διαφαινόμενοι τρεις -κατ’ ελάχιστο- μήνες της καραντίνας και του pause της οικονομίας, δεν θα φέρουν τα πάνω-κάτω στον κόσμο που ξέραμε μέχρι σήμερα;
Είναι πολύ γελασμένος όποιος αναλυτής νομίζει πως θα υπάρξει μη αυταρχικό/δικτατορικό καθεστώς που δεν θα ταρακουνηθεί, ή ακόμη
χειρότερα δεν θα καταρρεύσει, όταν τα θύματα ταφούν (χωρίς καν την παρουσία συγγενών) και οι επιβιώσαντες θα ψάχνουν αποδιοπομπαίους τράγους να διοχετεύσουν το θυμό τους.
Μέχρι το φθινόπωρο οι ασκούντες εξουσίες ανά τον κόσμο (πολιτικοί επιχειρηματίες κ.ά.), θα έχουν «βραχεί» από την καταιγίδα -αν είναι τυχεροί-, αφού οι περισσότεροι «θα πνιγούν», καθώς ο Covid-19 είναι ένα πρωτοφανές τσουνάμι, δεν είναι βροχούλα από μικροσταγονίδια σιέλου. Τότε οι «Αγανακτισμένοι» της Πλατείας Συντάγματος θα μοιάζουν Αρσακειάδες μπροστά στους συγγενείς και τους φίλους των χαροκαμένων του κορωνοϊού…





Όροι χρήσης
Σχετικά με τα cookies
Διαφημίσεις
Ταυτότητα
Επικοινωνία
Μέλη
Τηλέφωνο επικοινωνίας
6977232183

Αριθμός Μητρώου Online Media: 13444
www.dimotisnews.gr © 2020 All rights reserved