Φίλες και φίλοι,
Η μεταπολεμική κοινωνική συμφωνία της Ευρώπης, πάνω στην οποία θεμελιώθηκε και το ίδιο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, στηρίχθηκε σε τρεις μεγάλες υποσχέσεις:
Ότι η εργασία θα σε προστατεύει από τη φτώχεια.
Ότι το κράτος θα εγγυάται τα βασικά δημόσια αγαθά και τις υπηρεσίες που έχει ανάγκη κάθε πολίτης.
Ότι τα παιδιά μας θα ζήσουν καλύτερα από εμάς.
Αυτές οι τρεις υποσχέσεις ήταν η καρδιά του Ευρωπαϊκού Kοινωνικού Συμβολαίου.
Σήμερα, όμως, αυτό το Συμβόλαιο δεν βρίσκεται απλώς σε κρίση. Έχει σπάσει.
Η εργασία δεν εγγυάται πια αξιοπρεπή ζωή.
Τα δημόσια αγαθά συρρικνώνονται δραματικά.
Και για πρώτη φορά, μια ολόκληρη γενιά φοβάται ότι θα ζήσει χειρότερα από την προηγούμενη.
Αυτή είναι η μεγάλη πολιτική πρόκληση της Ευρώπης σήμερα: να ξαναχτίσουμε το κοινωνικό συμβόλαιο που χάθηκε.
Γιατί η Ευρώπη ξεκινά εκεί όπου ζουν οι άνθρωποι.
Στις πόλεις.
Στις γειτονιές.
Στις περιφέρειές μας.
Γι’ αυτό και σήμερα, από την Αθήνα, θέλουμε να μετατρέψουμε τη συζήτηση σε δράση.
Και για να το κάνουμε αυτό παρουσιάζουμε τη Διακήρυξη των Αθηνών.
Και μαζί της ξεκινάμε την πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία «ΠΑΡΕ ΘΕΣΗ».
Καλούμε δημάρχους, περιφερειάρχες, αιρετούς, κοινωνικούς φορείς και πολίτες από ολόκληρη την Ευρώπη να ενώσουν τη φωνή τους σε μια κοινή απαίτηση:
Ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός να γίνει ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ.
Γιατί σήμερα η Ευρώπη μιλά ξανά για ασφάλεια.
Και σωστά.
Αλλά πρέπει να απαντήσουμε σε ένα κρίσιμο ερώτημα:
Τι κάνει πραγματικά έναν άνθρωπο να αισθάνεται ασφαλής;
Η ασφάλεια δεν είναι μόνο άμυνα.
Είναι να έχεις σπίτι.
Να έχεις αξιοπρεπή δουλειά.
Να έχεις ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες.
Να ξέρεις ότι η πόλη σου μπορεί να σε προστατεύσει από την κλιματική κρίση.
Δεν θέλουμε μια Ευρώπη ισχυρή μόνο στα σύνορά της.
Θέλουμε μια Ευρώπη ισχυρή μέσα στις κοινωνίες της.
Και γι’ αυτό χρειαζόμαστε μια μεγάλη ευρωπαϊκή συμμαχία πόλεων, περιφερειών και πολιτών.
Μια συμμαχία που θα μεταφέρει τη φωνή της εκεί όπου θα ληφθούν οι κρίσιμες αποφάσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.
Το «ΠΑΡΕ ΘΕΣΗ» είναι αυτή η πρόσκληση.
Απέναντι στην απογοήτευση, στον φόβο, στην αποχή, στην Ακροδεξιά.
Παίρνουμε θέση.
Για τις πόλεις μας.
Για τους ανθρώπους μας.
Παίρνουμε ξανά πίσω τις ζωές μας.
Και ξεκινάμε σήμερα.
Από την Αθήνα.
Χάρης Δούκας
Δήμαρχος Αθηναίων
Διακήρυξη των Αθηνών
Ένας προϋπολογισμός για τη δημοκρατία
11 Σεπτεμβρίου 2026
Εμείς, οι Σοσιαλιστές και Προοδευτικοί που έχουμε εκλεγεί στην τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση, δηλώνουμε ότι οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον μελλοντικό μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), απειλούν την ευρωπαϊκή δημοκρατία στους δήμους, τις πόλεις και τις περιφέρειές μας και κινδυνεύουν να υπονομεύσουν το μέλλον του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.
Αναγνωρίζουμε ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, καθώς διαμορφώνεται από την επείγουσα ανάγκη της οικολογικής μετάβασης, τις γεωπολιτικές προκλήσεις, την ανάγκη ανάκτησης της ανταγωνιστικότητας, τις επίμονες οικονομικές, κοινωνικές και εδαφικές ανισότητες, τη δημογραφική αλλαγή, την εκτόξευση των τιμών της στέγασης και της ενέργειας και την άνιση πρόσβαση στις ευκαιρίες. Οι προκλήσεις αυτές απαιτούν τολμηρές και δίκαιες μεταρρυθμίσεις.
Επαναβεβαιώνουμε ότι η λύση βρίσκεται στην ενίσχυση του ευρωπαϊκού μοντέλου, όχι στην αποδόμησή του. Η απάντησή μας είναι σαφής: χρειαζόμαστε περισσότερη δημοκρατία, μεγαλύτερη συμμετοχή και περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη.
Ωστόσο, η πρόταση της Επιτροπής για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό γυρίζει την πλάτη στους πολίτες. Αποδυναμώνοντας γνήσια ευρωπαϊκές πολιτικές, όπως η πολιτική συνοχής και η κοινή αγροτική πολιτική, προς όφελος 27 διαφορετικών μοντέλων ανάπτυξης και επενδύσεων, η Επιτροπή θα αποδυναμώσει την εσωτερική αγορά αντί να την ενισχύσει. Παραμερίζοντας τους δήμους και τις περιφέρειες, εκεί όπου υπηρετούν οι εκπρόσωποι που βρίσκονται πιο κοντά στους πολίτες και όπου οι ευρωπαϊκές πολιτικές αποκτούν πραγματικό νόημα ή αποτυγχάνουν, η προσέγγιση της Επιτροπής κινδυνεύει να τροφοδοτήσει το αντιευρωπαϊκό αίσθημα και την Ακροδεξιά. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, αυταρχικές και αντιδημοκρατικές δυνάμεις μετατρέπουν την ανασφάλεια σε φόβο, τον φόβο σε διχασμό και τον διχασμό σε πολιτικό όφελος. Αυτή δεν είναι η Ευρώπη που θέλουμε. Το «Ενωμένη στην πολυμορφία» πρέπει να σημαίνει περισσότερα από λόγια· πρέπει να σημαίνει ισχυρή πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, στην οποία κάθε φωνή μετρά.
Ασφάλεια σημαίνει προστασία των ανθρώπων
Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αξιοποιήσει όλο το πολιτικό και διπλωματικό της βάρος για να τερματίσει τους πολέμους, να υπερασπιστεί το διεθνές δίκαιο και να επιλύσει τις συγκρούσεις με ειρηνικά μέσα.
Όμως η ασφάλεια δεν αφορά μόνο την άμυνα. Οι άνθρωποι πρέπει επίσης να αισθάνονται ασφαλείς στα σπίτια τους, στις κοινότητές τους, στις δουλειές τους και στην καθημερινή τους ζωή. Η προσιτή στέγη, η προστασία από την ενεργειακή φτώχεια, η ετοιμότητα απέναντι στις φυσικές καταστροφές, οι προσβάσιμες δημόσιες υπηρεσίες υγείας, οι βιώσιμες και ασφαλείς πόλεις, η κοινωνική συνοχή και η προστασία των κρίσιμων υποδομών αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της ασφάλειας της Ευρώπης.
Αυτή η αντίληψη για την ασφάλεια δεν υπηρετείται από το νέο ΠΔΠ, το οποίο προβλέπει 131 δισ. ευρώ για την «Ευρωπαϊκή Αμυντική Ένωση», ποσό πενταπλάσιο από το σημερινό, ενώ οι πόροι για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τη Συνοχή μειώνονται από 68,5% στο ισχύον Δημοσιονομικό Πλαίσιο σε 44% στο προτεινόμενο.
Μια ασφαλής Ευρώπη πρέπει να προστατεύει τόσο τα σύνορά της όσο και τους ανθρώπους της. Χρειαζόμαστε έναν προϋπολογισμό που θα ενισχύει την ικανότητά μας να υπερασπιζόμαστε την Ευρώπη, επενδύοντας ταυτόχρονα στις ανθεκτικές κοινότητες, στις δημόσιες υπηρεσίες και στην κοινωνική συνοχή που καθιστούν την Ευρώπη ισχυρή.
Η Ευρώπη ξεκινά εκεί όπου ζουν οι άνθρωποι
Οι δήμοι, οι περιφέρειες και οι πόλεις δεν είναι απλώς διοικητικοί μηχανισμοί που εφαρμόζουν αποφάσεις. Είναι οι δημοκρατικοί θεσμοί που βρίσκονται πιο κοντά στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Οι δήμοι, οι πόλεις και οι περιφέρειες αντιμετωπίζουν την πρόκληση της προσιτής στέγασης και της αύξησης του ενεργειακού κόστους για τους πολίτες τους. Αυτοί διασφαλίζουν ότι κάθε πολίτης έχει πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες. Και αυτοί βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, στηρίζοντας τις γειτονιές μας ώστε να αντέχουν στους καύσωνες, τις πλημμύρες και τις πυρκαγιές.
Η ισχυρή τοπική και περιφερειακή δημοκρατία αποτελεί το θεμέλιο μιας ισχυρής ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Οι αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των ανθρώπων πρέπει, επομένως, να διαμορφώνονται μαζί με τις κοινότητες τις οποίες αφορούν.
Τα αιτήματά μας για έναν προϋπολογισμό που υπηρετεί τους ανθρώπους και τους τόπους
1. Το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο πρέπει να είναι φιλόδοξο και ανάλογο του μεγέθους των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε. Ζητούμε προϋπολογισμό τουλάχιστον ίσο με το 1,38% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος της ΕΕ, χρηματοδοτούμενο από πραγματικούς, προοδευτικούς ίδιους πόρους, ώστε να στηριχθούν η οικολογική και η ψηφιακή μετάβαση, καθώς και η άμυνα.
2. Απορρίπτουμε έναν επανασυγκεντρωτικό προϋπολογισμό που ευνοεί τους πλουσιότερους και αποδομεί την Ευρωπαϊκή Ένωση, μετατρέποντάς την σε μια απλή Ευρώπη των Εθνών. Μια τέτοια προσέγγιση θα ενίσχυε την αντίληψη μιας απόμακρης και αδιάφορης ΕΕ, διαβρώνοντας την εμπιστοσύνη και υπονομεύοντας την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
3. Η πολιτική συνοχής και η αγροτική ανάπτυξη δεν πρέπει να υποστούν αδικαιολόγητες περικοπές. Η μείωση κατά 20% των πόρων επιμερισμένης διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου Plus (ΕΚΤ+), είναι απαράδεκτη. Αντίθετα, ζητούμε η αρχή «καμία βλάβη στη συνοχή» να αποτελέσει δεσμευτική οριζόντια προτεραιότητα, οδηγώντας σε μια πιο ισχυρή και ασφαλή Ευρώπη.
4. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, ως το επίπεδο διακυβέρνησης που βρίσκεται πιο κοντά στους πολίτες, πρέπει να έχουν θέση στο τραπέζι των αποφάσεων. Οι δήμοι, οι πόλεις και οι περιφέρειες πρέπει να συμμετέχουν στη διαμόρφωση όλων των ευρωπαϊκών πολιτικών, από τη συνοχή και τη γεωργία έως την ανταγωνιστικότητα. Δεν πρόκειται απλώς για ζήτημα αποτελεσματικότητας· αποτελεί δημοκρατική επιταγή.
5. Τα εθνικά σχέδια που προτείνει η Επιτροπή πρέπει να περιλαμβάνουν τουλάχιστον ένα κεφάλαιο εδαφικής διάστασης, το οποίο θα σέβεται τις αρμοδιότητες των πόλεων και των περιφερειών. Ρήτρα επικουρικότητας πρέπει να αποτρέπει την έγκριση οποιουδήποτε σχεδίου παραβλέπει τα δικαιώματα των πόλεων και των περιφερειών.
6. Για να διασφαλιστεί μια προσέγγιση με βάση τον τόπο, τουλάχιστον το 20% των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων πρέπει να στηρίζει ολοκληρωμένες στρατηγικές εδαφικής ανάπτυξης, είτε μέσω αστικών επενδύσεων είτε μέσω πρωτοβουλιών με την καθοδήγηση των τοπικών κοινοτήτων είτε μέσω εργαλείων αγροτικής ανάπτυξης, όπως το LEADER. Παράλληλα, πρέπει να εξασφαλίζεται για τις κοινότητες αυτές άμεση πρόσβαση τόσο στα ταμεία συνοχής όσο και στα ευρωπαϊκά ταμεία άμεσης διαχείρισης.
7. Τέλος, το ΠΔΠ πρέπει να θέσει την οικολογική μετάβαση στον πυρήνα του. Η κλιματική αλλαγή δεν περιμένει και ούτε μπορούμε να περιμένουμε εμείς. Η πράσινη μετάβαση πρέπει να είναι κοινωνικά δίκαιη, ώστε να οικοδομήσουμε ανθεκτικές κοινωνίες, στις οποίες η καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων, των αποκλεισμένων γειτονιών, της ενεργειακής φτώχειας και της στεγαστικής ανασφάλειας παραμένει το ισχυρότερο όπλο απέναντι στον λαϊκισμό.
Μια Ευρώπη που θέτει τους ανθρώπους σε προτεραιότητα
Το όραμά μας είναι σαφές: ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να θέτει τους ανθρώπους σε προτεραιότητα, επιτυγχάνοντας όχι μόνο οικονομική ανάπτυξη, αλλά και αλληλεγγύη, ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες και κοινωνική δικαιοσύνη.
Για να το πετύχουμε, οι δήμοι, οι πόλεις και οι περιφέρειες πρέπει να παραμείνουν βασικοί εταίροι της ΕΕ στο μέλλον και όχι απλοί αποδέκτες πολιτικών, καθώς αποτελούν το θεμέλιο της δημοκρατικής συμμετοχής και της αποτελεσματικής εφαρμογής των πολιτικών.
Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι διακυβεύεται. Εμείς, οι Σοσιαλιστές και Προοδευτικοί που έχουμε εκλεγεί στην τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση, θα τους δώσουμε τη δυνατότητα να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση του μέλλοντος, πριν από τις αποφάσεις της ΕΕ για το μελλοντικό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Μαζί, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε όλα τα μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας, περιλαμβανομένης της προσφυγής στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εάν οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παραβιάσουν την αρχή της επικουρικότητας.
Πάρε θέση - Η πρωτοβουλία μας για την ευρωπαϊκή δημοκρατία
Θα ενημερώσουμε τους πολίτες, με κάθε πρόσφορο μέσο, ότι οι αποφάσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό είναι αποφάσεις για το μέλλον τους. Καλούμε όλους τους πολίτες να πάρουν θέση και να κινητοποιήσουν τους τοπικούς και περιφερειακούς αιρετούς τους ώστε να συνταχθούν με τον σκοπό μας.
Στη νεοσύστατη πανευρωπαϊκή πλατφόρμα «TAKE A STAND – ΠΑΡΕ ΘΕΣΗ» θα συγκεντρώσουμε υπογραφές τοπικών και περιφερειακών ηγετών, εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών και πολιτών, τις οποίες θα υποβάλουμε στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πριν από οποιαδήποτε σημαντική απόφαση για το νέο ΠΔΠ.
Η δημοκρατία ξεκινά από τις κοινότητές μας
Χάρης Δούκας, Δήμαρχος Αθηναίων
Luca Menesini, Πρόεδρος της Ομάδας PES στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών
