Γράφει ο Λάζαρος Καραούλης
Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΑΕΜ Α.Ε. του Δήμου Αθηναίων
Η πρόσφατη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη δεν ήταν ένα ακόμα θεσμικό συνέδριο ρουτίνας, αλλά το πρώτο ρήγμα σε μια βεβαιότητα που η κυβέρνηση θεωρούσε ακλόνητη. Ότι οι Δήμοι είναι «του χεριού της».
Το αποτέλεσμα στη ψηφοφορία της ΚΕΔΕ, με ένα ψήφισμα που πέρασε οριακά παρά τις δυσανάλογες πλειοψηφίες στον συσχετισμό των παρατάξεων, αποκάλυψε ότι κάτι αλλάζει. Και σε αυτή την αλλαγή, η Αθήνα δεν λειτούργησε ως παρατηρητής, αλλά ως καταλύτης.
Πίσω από το οριακό αποτέλεσμα κρύβεται μια αλήθεια που πλέον κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει. Ο Χάρης Δούκας απέδειξε, ξανά, ότι στην πολιτική δεν υπάρχουν δεδομένοι νικητές. Ότι όταν μια πόλη, μια ιδέα και μια διεκδίκηση αποκτούν πολιτικό βάρος, μπορούν να μετακινήσουν ισορροπίες που μέχρι χθες θεωρούνταν αμετακίνητες.
Δεν ήταν τυχαία η ανατροπή στην Αθήνα και δεν ήταν τυχαία η οριακή ανατροπή στην ΚΕΔΕ. Ήταν οι δύο όψεις του ίδιου φαινομένου. Μιας πολιτικής που δεν φοβάται να αμφισβητήσει το αυτονόητο, να συγκρουστεί με το «έτσι γίνονται τα πράγματα» και να ανοίξει χώρο εκεί που η κεντρική εξουσία τον κρατάει ερμητικά κλειστό.
Οι Δήμοι δεν δέχονται πλέον αδιαμαρτύρητα την υποβάθμιση του ρόλου τους και την οικονομική τους ασφυξία. Το είπαν καθαρά και δημόσια. Και αυτό από μόνο του αλλάζει το πολιτικό τοπίο.
Η παρέμβαση του Δημάρχου Αθηναίων, στην ΚΕΔΕ, έθεσε ευθέως το ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα. Ποιος αποφασίζει για την καθημερινότητα εκατομμυρίων δημοτών; Οι πόλεις ή τα υπουργεία;
Ας είμαστε όμως σαφείς, δεν έχουμε να κάνουμε με ένα τεχνικό ζήτημα χρηματοδοτήσεων. Έχουμε να κάνουμε με ένα μοντέλο εξουσίας που αντιμετωπίζει την Τοπική Αυτοδιοίκηση σαν προέκταση των υπουργείων. Ένα μοντέλο που στερεί από τις πόλεις τα εργαλεία που χρειάζονται για να λειτουργήσουν και μετά τις εγκαλεί ότι δεν αποδίδουν.
Για χρόνια η κεντρική εξουσία αντιμετωπίζει την Αυτοδιοίκηση σαν διοικητικό εξάρτημα. Αφαιρεί πόρους, κρατά αρμοδιότητες, καθυστερεί εγκρίσεις και μεταφέρει βάρη στους Δήμους, χωρίς να τους δίνει τα εργαλεία.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν συνεχίζει απλώς το παλιό μοντέλο συγκεντρωτισμού. Το έχει αναβαθμίσει σε στρατηγική. Η Αθήνα και οι υπόλοιποι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν κρίσεις χωρίς τη δυνατότητα να αποφασίζουν για το πώς θα τις αντιμετωπίσουν. Αυτή η αντίφαση δεν είναι τεχνικό πρόβλημα. Είναι πολιτική επιλογή.
Οι πόλεις και οι Δήμοι, δεν μπορεί να λειτουργούν με κανόνες που σχεδιάστηκαν για άλλες δεκαετίες και άλλες ανάγκες. Από την ενεργειακή κρίση μέχρι την ασφάλεια, από το περιβάλλον μέχρι τη στέγαση, οι λύσεις πλέον απαιτούν τοπική γνώση, τοπική ευθύνη και κυρίως τοπική δυνατότητα δράσης.
Δεν γίνεται να περιμένουμε οι πόλεις να εξελιχθούν όταν αντιμετωπίζονται σαν παραρτήματα του Μαξίμου.
Η αναβάθμιση της Αυτοδιοίκησης δεν είναι κάποια διεκδίκηση ενός κλαδικού οργάνου. Είναι ζήτημα Δημοκρατίας. Γιατί στη Δημοκρατία η εξουσία δεν ασκείται μόνο από τα υπουργεία αλλά και από τους θεσμούς που είναι πιο κοντά στον πολίτη.
Γι’ αυτό η Αθήνα αποφάσισε να ηγηθεί και να αναδείξει το αυτονόητο. Ότι μια σύγχρονη χώρα δεν μπορεί να έχει πόλεις που εξαρτώνται από την καλή θέληση της εκάστοτε κυβέρνησης.
Η πρωτεύουσα δεν ζητά ειδική μεταχείριση. Ζητά να μπορεί να κάνει τη δουλειά της.
Γιατί όταν η Αθήνα δηλώνει ότι δε θα ανεχθεί άλλο τον οικονομικό στραγγαλισμό της, δεν μιλά μόνο για τον εαυτό της. Μιλά για κάθε πόλη που θέλει να σχεδιάσει το μέλλον της.
Για κάθε Δήμαρχο που λογοδοτεί στους πολίτες του αλλά δεσμεύεται από υπουργικές αποφάσεις. Για κάθε κάτοικο που κουράστηκε να ακούει ότι «δεν είναι αρμοδιότητα του Δήμου».
Η σύγκρουση αυτή δεν θα λυθεί φυσικά σε μία συνεδρίαση. Αλλά η κατεύθυνση έχει πλέον οριστεί. Και ας γίνει σαφές σε όλους, ότι η Αθήνα δεν προτίθεται να κάνει ούτε βήμα πίσω. Όταν το αίτημα είναι θεσμικό, αφορά όλους. Όταν η διεκδίκηση είναι δημοκρατική, είναι εθνική υπόθεση.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο Χάρης Δούκας λειτουργεί σαν καταλύτης. Έδωσε πολιτικό περιεχόμενο σε αυτό που πολλοί σκέφτονταν αλλά δεν έλεγαν. Ότι δεν υπάρχει καμία λογική να ζητάς από έναν Δήμο να διαχειριστεί σύγχρονες προκλήσεις με αρμοδιότητες και πόρους περασμένων δεκαετιών. Ότι η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, κάθε μεγάλη πόλη, δεν μπορεί να παλεύει με δεμένα χέρια.
Υπάρχει πάντα μια στιγμή όπου μια πόλη επιλέγει αν θα συνεχίσει να κυβερνιέται από υπουργούς σε κλειστά γραφεία ή αν θα πάρει στα χέρια της την ευθύνη του μέλλοντός της. Η Αθήνα μόλις έκανε αυτή την επιλογή.
