Το Ίδρυμα Ωνάση, σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, έχει εγκαταστήσει ένα εντυπωσιακό γλυπτό του Κώστα Π. Καβάφη στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, ακριβώς μπροστά από την Ωνάσειο Βιβλιοθήκη και την Onassis Mandra.
Αυτή η νέα καλλιτεχνική παρέμβαση στοχεύει στο να δημιουργήσει ένα σημείο αναφοράς που θα ενσωματώσει τον ποιητή στον αστικό χώρο, προσφέροντας στους πολίτες και τους επισκέπτες την ευκαιρία να «συνομιλήσουν» μαζί του στη διάρκεια της καθημερινότητάς τους.
Ο ποιητής, που είχε δηλώσει «Αγαπώ τόσῳ πολύ τας Αθήνας» το 1903, φαίνεται ότι βρήκε την ιδανική θέση για να επιστρέψει σε αυτή την πόλη που πάντα τον γοήτευε. Η τοποθέτηση του γλυπτού δεν είναι απλώς μια αναγνώριση της κληρονομιάς του, αλλά και μια πρόσκληση προς όλους να αλληλεπιδράσουν με την τέχνη και την ποίηση, όπως ακριβώς έκανε και ο Καβάφης πριν από 125 χρόνια, παρατηρώντας το περιβάλλον του.
Η επίσημη παρουσίαση του γλυπτού πραγματοποιήθηκε στις 28 Απριλίου, με την ευγενική συμμετοχή εκπροσώπων από τον πολιτικό, πολιτιστικό και ακαδημαϊκό τομέα. Ο Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, επεσήμανε την σημασία του πολιτισμού ως αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής, τονίζοντας ότι το γλυπτό του Πραξιτέλη Τζανουλίνου αποτελεί μια γέφυρα ανάμεσα στην τέχνη και τους πολίτες.
Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, χαρακτήρισε τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου ως τον πιο κοσμοπολίτικο δρόμο της Αθήνας και υπογράμμισε τη μοναδικότητα του γλυπτού, το οποίο δεν αποτυπώνει τον Καβάφη ως απλή προτομή, αλλά ως έναν ζωντανό συνομιλητή που καλεί τον κόσμο να καθίσει δίπλα του.
Ο Αντιδήμαρχος Οικονομικού Προγραμματισμού, Γιώργος Γιάνναρος, τόνισε τη σημασία του έργου για την αναβάθμιση του δημόσιου χώρου της πόλης, υπογραμμίζοντας ότι η συνεργασία με το Ίδρυμα Ωνάση εξασφάλισε την ταχεία ολοκλήρωση του έργου.
Το γλυπτό, που αποτυπώνει τον Καβάφη σε φυσικό μέγεθος, είναι φτιαγμένο από χαλκό με υψηλής αντοχής πατίνα, επιτρέποντας στους επισκέπτες να καθίσουν δίπλα του. Η φωτιστική μελέτη, σχεδιασμένη από την Ελευθερία Ντεκώ, ενσωματώνει το γλυπτό στον περιβάλλοντα χώρο με έναν τρόπο που αναδεικνύει την τέχνη και την ιστορία του ποιητή.
Στο πλαίσιο της παρέμβασης, ο δημόσιος χώρος της Διονυσίου Αρεοπαγίτου έχει αναβαθμιστεί, με νέες αρχιτεκτονικές ρυθμίσεις που περιλαμβάνουν την ανακατασκευή των παρακείμενων παρτεριών και την προσθήκη καθιστικών. Αυτή η νέα διάσταση του χώρου δεν προσφέρει μόνο μια ευχάριστη εμπειρία στους περαστικούς, αλλά ενισχύει και την πολιτιστική ταυτότητα της Αθήνας, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα πρωτοβουλίας και δημιουργικότητας.
Ένας χώρος που καλεί τους πολίτες να ανακαλύψουν ξανά την τέχνη του Καβάφη και να αναζωογονήσουν τη σχέση τους με την πόλη τους, ενθαρρύνοντας την παρατήρηση και τον στοχασμό.
Σημείωμα του καλλιτέχνη
«Στον Έντουαρντ Μόργκαν Φόρστερ χρωστάμε την ωραία εικόνα για τον “Έλληνα κύριο με καπέλο που στέκει απολύτως ακίνητος, ελαφρώς λοξά προς το σύμπαν”, που διατυπώθηκε τον Απρίλιο του 1919. Μαζί με το φωτογραφικό υλικό με τη μορφή του Καβάφη –και όπως ο ίδιος έγραψε απευθυνόμενος στον εαυτό του: “Προσπάθησε να τα φυλάξεις ποιητή,/ όσο και αν είναι λίγα αυτά που σταματιούνται./ Του ερωτισμού σου τα οράματα./ Βάλ’ τα, μισοκρυμένα,/ μες τες φράσεις σου”– προκύπτουν οι αφορμές που συνετέλεσαν καθοριστικά ώστε το έργο να αρχίσει και “Ο ποιητής, εν μέρει αποκρύπτων, εν μέρει αποκρυπτόμενος…” να εμφανιστεί μπροστά μου μέσα από το εύπλαστο υλικό του πηλού αρχικά και αργότερα στο υλικό του χαλκού.
Έτσι, φιλοτεχνήθηκε η μορφή του· προσεγγίζοντάς την όχι μιμητικά αλλά εκφράζοντας την εικόνα και το είναι του ποιητικού του κόσμου.
Η προσπάθεια στο έργο του καλλιτέχνη είναι μια ατέλειωτη περιπέτεια, ιδιαίτερα όταν έχει κανείς να αντιμετωπίσει την απόδοση μιας τέτοιας εμβληματικής και αναγνωρίσιμης μορφής, που συγκινεί –και θα συγκινεί πάντα– με την ποίησή της ολόκληρη την ανθρωπότητα.
Ίσως αυτές οι σκέψεις να βασάνιζαν και τον μεγάλο Άλμπρεχτ Ντύρερ όταν φιλοτεχνούσε το προσωπογραφικό χαρακτικό του Εράσμου, ώστε να χαράξει για πάντα πάνω του σε ωραία ελληνικά τη φράση: “Τὴν κρείττω τὰ συγγράμματα δείξει” (την καλύτερη εικόνα μου τη δείχνουν τα συγγράμματά μου)».
Πραξιτέλης Τζανουλίνος, 2026
